Sifa Tukufu Za Allaah (Ta´ala) - KAULI ZA WANACHUONI WA SALAF

April 4, 2018 | Author: Anonymous | Category: Documents
Report this link


Description

1 Sifa Tukufu Za Allaah (Ta´ala) Imetayarishwa na kufasiriwa na: Abu Bakr Khatwiyb al-Atrush © 2 KUSTAWAA KWA ALLAAH JUU YA ´ARSHI............................................................................................ 4 Hawa Hapa Wanaume Wetu – Wako Wapi Wanaume Wenu? I .............................................................. 4 Hawa Hapa Wanaume Wetu – Wako Wapi Wanaume Wenu? II ............................................................. 6 ad-Daarimiy Kuwa Juu Kwa Allaah.............................................................................................................. 8 al-Ajurriy Kuhusu Kuwa Juu Kwa Allaah ................................................................................................. 10 Ibn Zamaniyn Kuhusu Kuwa Juu Kwa Allaah .......................................................................................... 11 Ahmad bin Hanbal Kuhusu Kuwa Juu Kwa kwa Allaah ........................................................................ 11 KUONEKANA ALLAH AAKHIRAH ........................................................................................................... 13 Haiwezekani Kumuona Allaah Katika Maisha Haya ............................................................................... 13 al-Muzaniy Kuhusu Kumuona Allaah ........................................................................................................ 13 Hutoniona Kamwe Au Hutoniona? ............................................................................................................ 15 Ibn-ul-Qayyim Dalili Ya Tano Ya Kuonekana ........................................................................................... 16 Ibn-ul-Qayyim Dalili Ya Sita Ya Kuonekana.............................................................................................. 17 USO WA ALLAAH ........................................................................................................................................... 19 Maimamu Ambao Wamefasiri Uso Wa Allaah Mwelekeo ...................................................................... 19 Ibn Uthaymiyn Kuhusu Uso Wa Allaah ..................................................................................................... 19 at-Twabariy Kuhusu Uso Wa Allaah .......................................................................................................... 21 Dalili Ya Uso Wa Allaah I ............................................................................................................................. 22 Dalili Ya Uso Wa Allaah II ............................................................................................................................ 25 Salaf Kuhusu Kuonekana Kwa Allaah Na Uso Wa Allaah ...................................................................... 26 Ibn Khuzaymah Kuhusu Uso Wa Allaah ................................................................................................... 28 VIDOLE VYA ALLAAH .................................................................................................................................. 30 Vipi Salaf Walikuwa Wakiamini Vidole Vya Allaah?............................................................................... 30 Vidole Vya Allaah .......................................................................................................................................... 31 Kidole Kidogo Cha Allaah ............................................................................................................................ 32 Dalili Ya Vidole Vya Allaah .......................................................................................................................... 35 MGUU WA ALLAAH ....................................................................................................................................... 37 Dalili Ya Mguu Wa Allaah ............................................................................................................................ 37 KHASIRA ZA ALLAAH .................................................................................................................................. 40 Mapenzi Na Khasira Za Allaah Kwa Mtu .................................................................................................. 40 MIKONO YA ALLAAH ................................................................................................................................... 41 Mkono Wa Kulia Wa Allaah ......................................................................................................................... 41 Allaah Kamuumba Aadam Kwa Mkono Wake ......................................................................................... 42 Allaah Ana Mikono Miwili Na Yote Ni Ya Kulia ...................................................................................... 44 3 KUJA KWA ALLAAH ...................................................................................................................................... 45 Kuja Kwa Allaah Kunatoa Ushahidi Kushuka Kwake ............................................................................. 45 at-Twabariy Kuja Kwa Allaah ...................................................................................................................... 45 Na Akaja Mola Wako Na Malaika Safu Safu ............................................................................................. 46 SAUTI YA ALLAAH ......................................................................................................................................... 48 Allaah Huongea Kwa Sauti Ya Kusikika .................................................................................................... 48 Hadiyth Zilizo Swahiyh Kuhusu Sauti Ya Allaah ..................................................................................... 49 SURA YA ALLAAH .......................................................................................................................................... 51 Allaah Kamuuumba Aadam Kwa Sura Yake............................................................................................. 51 KUCHEKA KWA ALLAAH ............................................................................................................................ 53 Ibn Maajah Kuhusu Kucheka Kwa Allaah ................................................................................................. 53 Ibn Khuzaymah Kuhusu Kucheka Kwa Allaah......................................................................................... 53 Ibn Battah Kuhusu Kucheka Kwa Allaah ................................................................................................... 54 Ibn Abiy 'Aasim Kuhusu Kucheka Kwa Allaah ........................................................................................ 56 ALLAAH KUWA NA PAMOJA NA VIUMBE VYAKE............................................................................. 58 Allaah Kuwa Na Viumbe Vyake Haina Maana Anachanganyika Nao Kimwili .................................. 58 Ni Nani Mtu Wa Kwanza Aliyesema Kuwa Qur-aan Imeumbwa? ......................................................... 61 Allaah Huongea Kwa Kutaka Kwake Na Kwa Uwezo Wake ................................................................... 63 SUBIRA KAMILIFU YA ALLAAH ................................................................................................................ 64 Uvumilivu Wa Allaah Wa Kikamilifu......................................................................................................... 64 KUSHUKA KWA ALLAAH KILA USIKU KWENYE MBINGU YA DUNIA....................................... 65 Je, Allaah Huacha ´Arshi Yake Wakati Anashuka?................................................................................... 65 ad-Daaraqutniy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah ......................................................................................... 65 Ahmad Na Ibn Raahuuyah Kuhusu Kushuka Kwa Allaah ..................................................................... 66 Mfano Wa Uongo Wa Ibn Batuutah kuhusu Ibn Taymiyah .................................................................... 66 Uongo Dhidi Ya Ibn Taymiyyah Na Kushuka Kwa Allaah ..................................................................... 67 al-Barbahaariy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah ........................................................................................... 68 Abu Daawuud Kuhusu Kushuka Kwa Allaah .......................................................................................... 69 Abul-Hasan al-Ash'ariy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah ........................................................................... 69 at-Tirmidhiy Kushuka Kwa Allaah ............................................................................................................. 70 Abu Bakr al-Ismaa'iyliy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah ........................................................................... 71 UMILELE WA ALLAAH NA WA VIUMBE................................................................................................. 72 Tofauti Kati Ya Umilele Wa Allaah Na Umilele Wa Peponi Na Motoni................................................ 72 MIOYO YA WAJA IKO BAINA YA VIDOLE VIWILI VYA ALLAAH.................................................. 73 Mioyo Ya Waja Kuwa Baina Ya Vidole Viwili Katika Vidole Vya Allaah Haihitajii Kugusana .. 73 4 KUSTAWAA KWA ALLAAH JUU YA ´ARSHI Hawa Hapa Wanaume Wetu – Wako Wapi Wanaume Wenu? I 1) Hammaad bin Zayd kasema: "Nilimsikia Ayyuub as-Sikthiyaaniy akisema kuwa Mu'tazilah wamesema: "Mtazamo wao umezunguka kwa kusema kwamba hakuna mungu yeyote juu ya mbingu.'" 2) al-Awzaa'iy kasema: "Tuliishi wakati wa Taabi'uun walikuwa wengi kabisa na tulikuwa tukisema: "Allaah ('Azza wa Jalla) Yuko juu ya ´Arshi Yake na tunaamini Sifa zimezotajwa katika Sunnah.”" 3) Imaam Ibn Qudaamah kasema: "Nilipata khabari kwamba Abu Haniyfah (Rahimahu Allaah) kasema: "Yule ambaye anakanusha ya kwamba Allaah Yuko juu ya mbingu amekufuru."" 4) Maalik kasema: "Allaah Yuko juu ya mbingu, na elimu Yake iko kila mahali." Kasema pia: 5 "Kuwa kwake juu kunajulikana na namna yake haijulikani. Ni wajibu kuamini hilo na ni Bid´ah kuulizia hilo.” 5) Hammaad bin Zayd kasema kuhusu Jahmiyyah: "Wanachotaka kusema ni kwamba hakuna mungu yeyote juu ya mbingu.” 6) ´Aliy bin al-Hasan bin Shaqiyq kasema: "Nilimuuliza Ibn-ul-Mubaarak: “Vipi tutamjua Mola Wetu?" Akasema:" [Ya kwamba Yeye Yuko] juu ya mbingu saba juu ya ´Arshi Yake. Hatusemi kama wanavosema Jahmiyyah: "Yuko hapa duniani.”" 7) 'Abdur-Rahmaan bin Mahdiy kasema: "Jahmiyyah wanataka kukataa kwamba Allaah alizungumza na Muusa na kwamba Allaah Yuko juu ya ´Arshi. Naona wanatakiwa kutubia. Aidha watubie la sivyo wanyongwe". 8) Imaam ash-Shaafi'iy kasema: "Sunnah tunayofuata sisi na ambayo nimeona Ahl-ul-Hadiyth wanaifuata kama Sufyaan, Maalik na wengine ni kuthibitisha hapana mola apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Allaah, na kwamba Muhammad ni Mtume wa Allaah... " ... mpaka aliposema: " ... na kwamba Allaah Yuko juu ya ´Arshi Yake juu ya mbingu Zake. Anawakurubia viumbe Vyake vile Apendavyo, na kushuka kwenye mbingu ya chini vile Apendavyo." 9) 'Aasim bin 'Aliy – mwalimu wa al-Bukhaariy - kasema: "Nilijadiliana na Jahmiy na kukuta kuwa haamini ya kwamba kuna mola juu ya mbingu." Yahyaa bin Ma'iyn kasema: 6 "´Aasim alikuwa bingwa wa Waislamu." 10) al-'Abbaas ad-Dawriy kasema: "Nilimsikia Abu 'Ubayd al-Qaasim bin Sallaam akisema baada ya kutaja Suurah inayozungumzia kuhusu kuonekana kwa Allaah, Kursiy, Kucheka kwa Mola Wetu na wapi Alipokuwa Mola Wetu [kabla ya uumbaji]: "Hadiyth hizi ni Swahiyh. Wanachuoni katika Hadiyth na Fiqh wamezielezana wao kwa wao. Sina shaka yoyote kwamba ni za kweli. Lakini ikiwa tutaulizwa, "Vipi Ameweka Miguu Yake [kwenye Kursiy]? Vipi Anacheka" "tunasema ya kwamba hatufafanui wala hatujasikia mtu yeyote anafafanua.”” Mwandishi: Imaam Shams-ud-Diyn bin ´Abdil-Haadiy al-Maqdisiy (d. 744) Chanzo: al-Istiwaa´ alaal-´Arsh, uk. 50-52 Hawa Hapa Wanaume Wetu – Wako Wapi Wanaume Wenu? II 1) Sa´iyd bin ´Aamir adh-Dhab'iy (d. 208) - Imaam wa Basrah - kasema: "Jahmiyyah wana mtazamo mbaya zaidi kuliko Mayahudi na Wakristo. Dini zote ikiwa ni pamoja na Waislamu wamekubaliana ya kwamba Allaah Yuko juu ya ´Arshi. Lakini Jahmiyyah wanasema: "Hakuna mungu yeyote juu ya ´Arshi.'" 2) 'Abbaad bin al-' Awaam (d. 185) kasema: "Niliongea na Bishr al-Mariysiy na wafuasi wake na mwishowe nikaja kujua ya kwamba wanasema hakuna mungu yeyote juu ya mbingu. Naonelea ya kwamba mtu asichanganyike nao katika kuoana wala mtu asiwarithi.” 3) al-Asma'iyl (d. 213) kasema: 7 "Mke wa Jahm alikuja wakati mtu alimwambia kuwa Allaah Yuko juu ya ´Arshi. Alisema: "Ni Mwenye mpaka juu ya kitu chenye mpaka?" Mwanamke huyu ni kafiri (Kaafirah) kwa sababu ya kauli hii." 4) Muhammad bin Mus'ab (d. 228) kasema: "Yule anayedai ya kwamba Husemi na kwamba hutoonekana siku ya Qiyaamah basi hakuamini. Nashuhudia ya kwamba Uko juu ya ´Arshi, juu ya mbingu hizi saba, na si kama wazushi wanavyosema." 5) Wahb bin Jariyr (d. 206) kasema: "Kaa mbali na maoni ya Jahm! Wao wamejadiliana na mimi kwamba hakuna mungu juu ya mbingu. Huo ufunuo kutoka kwa Ibliys. Hilo si kitu jengine zaidi na kutokuamini (Kufr). " 6) Swaalih bin Adh-Dhuray kasema: "Kuna mtu mmoja alifungwa kwa kuwa alikuwa na ´Aqiydah ya Jahmiyyah. Baada ya muda, akatubu. Wakampeleka kwa Hishaam bin ´Ubaydillaah ili kumjaribu. Akasema: “Je, unaamani ya kwamba Allaah Yuko juu ya ´Arshi Yake?” Akasema: “Sijui ni nani ambaye ametoka katika uumbaji wake.” Hivyo akasema Hishaam "Mrudisheni gerezaki. Hakutubia." Hishaam bin 'Ubaydillaah alikuwa ni mmoja katika wanachioni anaefuata madhehebu ya Abu Haniyfah. 7) Abu Ma'mar Qatiy'iy (d. 236) kasema: "Maoni ya Jahmiyyah yanaishia kwa kusema kwamba hakuna mungu yeyote juu ya mbingu." 8) Bishr al-Haafiy (d. 227) kasema: 8 "Tunamuamini ya kwamba Allaah Kastawaa juu ya ´Arshi Yake vile Apendavyo na kwamba Anajua kila kitu." 9) Yuusuf bin Muusa kasema: "Kulisemwa kuambiwa Abu ´Abdillaah Ahmad bin Hanbal "Je, Allaah Yuko juu ya mbingu hizi saba, juu ya ´Arshi na katoka katika uumbaji Wake wakati nguvu na elimu Yake viko kila mahali?" Akasema: "Ndiyo." 10) 'Abdul-Wahhaab bin ´Abdil-Hakam (d. 251), mwalimu wa Abu Daawuud, kasema: "Yule ambaye anasema kuwa Allaah Yuko hapa ni Jahmiy. Hakika Allaah Yuko juu ya ´Arshi Yake na elimu Yake imekizunguka kila kitu katika maisha haya na maisha baada ya haya." Mwandishi: Imaam Shams-ud-Diyn bin ´Abdil-Haadiy al-Maqdisiy (d. 744) Chanzo: Al-Istiwaa' 'alaal-'Arsh, uk. 57-66 ad-Daarimiy Kuwa Juu Kwa Allaah "Mlango wa 3: Kustawaa kwa Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) juu ya ´Arshi na kupaa Kwake mbinguni na kujitenga kutoka na uumbaji. Hili pia wamelipinga ilihali Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) kasema: ُ ‫ة أَيَّام‬ ‫ع َلى أ‬ ‫و أ‬ َّ ِ‫ض فِي س‬ َ ‫ُو الَّذِي‬ َ َ‫خل‬ ‫ش‬ َّ ‫ق ال‬ ِ ‫اوا‬ َ ‫ال‬ َ ‫وى‬ َ ‫م اسأ َت‬ َ ‫اْلَرأ‬ َ ‫ت‬ َ ‫م‬ َ‫س‬ َ‫ه‬ َّ ‫ث‬ ِ ‫عرأ‬ ٍ ِ‫ت‬ “Yeye ndiye aliyeziumba mbingu na ardhi katika siku sita; kisha Akalingana sawa juu ya ´Arshi.” (57 : 04) ِ ‫ع مر‬ ‫ى‬ ٰ‫و‬ ‫الر م‬ َّ َ ‫ن‬ ‫ش م‬ َ ‫علَى الم‬ ُ ٰ‫ْحَـ‬ َ ‫استَـ‬ 9 Ar-Rahmaan (Mwingi wa Rahmah) juu ya‘Arsh Istawaa (Yuko juu kwa namna inayolingana na Utukufu Wake Yeye Mwenyewe Allaah). (20 : 05) ِ ‫ِّن متـوفييك و‬ ِ ِ ٰ ‫عيس‬ ‫ل‬ ََّ ِ‫ك إ‬ َ‫ع‬ ُ ‫راف‬ َ َ َ َ َُ ‫ى إ ي‬ َ ‫يَا‬ “Ee ‘Iysaa, hakika Mimi ni Mwenye kukuchukua na Mwenye kukupandisha Kwangu.” (03 : 55) ِ َّ ‫كلِم الطَّيب والمعمل‬ ِ ُ‫ع‬ ‫إِلَميه يَ م‬ ُ‫عه‬ ُ ‫ح يَـ مرفَـ‬ َ‫ص‬ ُ ‫الصال‬ ُ َ ‫د الم‬ ُ ََ َ ُ “Kwake hupanda neno zuri (dhikru-Allaah), na kitendo chema (cha ikhlaasw) Hukipa hadhi (Hukitakabali).” (35 : 10) ِ َ ‫هو الم‬ ِ ‫اد‬ ِ ‫عب‬ ِ َ ‫اهر فَـو‬ ‫ه‬ َ ‫ق‬ ‫ق ُ م‬ َُ ”Naye ni Al-Qaahir (Mwenye Kuteza Nguvu, Mwenye Kudhibiti) juu ya waja Wake” (16 : 18) ِ ِ ‫من فَـ‬ ‫ن‬ ‫ربـ‬ ‫ويَـ م‬ َ َ ‫رو‬ َ ‫علُو‬ َ ‫َيَافُو‬ ‫ما يُـ م‬ َ‫ف‬ ُ َّ َ‫ؤ‬ َ‫ن‬ ‫وقه م‬ ‫هم ي م‬ َ‫م‬ َ‫ن‬ ُ‫م‬ ”Wanamkhofu Mola wao Aliye juu yao, na wanafanya yale wanayoamrishwa.” (16 : 50) ‫ج أ‬ ُ‫ك‬ ‫مأ‬ َ‫م‬ َ ُ‫ره‬ َ ‫م‬ َ‫ئ‬ ٍ ‫س َن‬ ُ ‫قدَ ا‬ ُ ‫والرُّ و‬ ُ ‫ر‬ ُ ‫َتعأ‬ ‫ة‬ ِ ‫ان‬ ِ ‫ح إِ َل أي‬ ِ ‫َل‬ َ ‫ف‬ َ ‫ين أَ أل‬ َ ِ‫خمأ س‬ َ ‫ك‬ َ ‫ة‬ َ ‫ال‬ ٍ ‫ه فِي َي أو‬ ”Malaika na Roho hupanda kwendea Kwake katika siku ambayo kadiri yake ni miaka khamsini elfu!” (70 : 04) َ ِ ‫فإ‬ ‫ماء أَن َي أ‬ ُ ‫علَ أي‬ ُ ‫م أَمِن‬ ُ‫ب‬ ُ ‫أَأَمِن‬ َ ‫حاصِ بًا‬ َ ‫ض‬ ‫ُون‬ َّ ‫تم مَّن فِي ال‬ َّ ‫تم مَّن فِي ال‬ َ ‫س َتعأ لَم‬ َ ‫ف‬ َ ‫م‬ َ ‫ل‬ َ ِ‫ماء أَن يُرأ س‬ َ‫س‬ َ ‫ذا ه‬ َ ‫م اْلَرأ‬ َ ِ‫خس‬ َ‫س‬ ‫كأ‬ ‫ِي َتمُورُأَ أ‬ ُ‫ك‬ ِ ‫ف‬ َ ‫ِير‬ َ ‫كي‬ ِ ‫أف َنذ‬ ”Mnadhani mko salama kwa alioko juu kuwa hatakudidimizeni kwenye ardhi, na tahamaki hiyo inatikisika! Au mnadhani mko salama kwa alioko juu ya kuwa Yeye hakupelekeeni kimbunga chenye changarawe? Mtajua vipi maonyo Yangu?.” (67 : 16-17) 10 Mwandishi: Imaam ´Uthmaan bin Sa´iyd ad-Daarimiy (d. 280) Chanzo: ar-Radd ´alaa al-Jahmiyyah, uk. 40-41 al-Ajurriy Kuhusu Kuwa Juu Kwa Allaah Kwa upande mwingine, wanasema wanachuoni ya kwamba Allaah ('Azza wa Jalla) Yuko juu ya ´Arshi Yake juu ya mbingu Zake. Elimu Yake imekienea (imekizunguka) kila kitu. Ana ujuzi wa kila kitu Alichokiumba mbinguni, katika ardhi na kati ya hivyo viwili. Ana ujuzi wa vya siri na vilivyojificha. Ana ujuzi wa matakwa na mawazo. Anasikia na Anaona. Hivyo, Yeye (Subhaanahu) Yuko juu ya ´Arshi Yake. Kwake hupanda matendo mema ya waja. Yanayotoa ushahidi wa hilo katika Kitabu Chake, miongoni mwa dalili hizo ni Kauli Yake: َ ِ ‫فإ‬ ‫ماء أَن َي أ‬ ُ‫ب‬ ُ ‫أَأَمِن‬ َ ‫ض‬ ‫ِي َتمُور‬ َّ ‫تم مَّن فِي ال‬ َ ‫ذا ه‬ َ ‫م اْلَرأ‬ َ ِ‫خس‬ َ‫س‬ ُ‫ك‬ ِ ‫ف‬ ”Mnadhani mko salama kwa alioko juu kuwa hatakudidimizeni kwenye ardhi, na tahamaki hiyo inatikisika!” (67 : 16) ِ َّ ‫كلِم الطَّيب والمعمل‬ ِ ُ‫ع‬ ‫إِلَميه يَ م‬ ُ‫عه‬ ُ ‫ح يَـ مرفَـ‬ َ‫ص‬ ُ ‫الصال‬ ُ َ ‫د الم‬ ُ ََ َ ُ “Kwake hupanda neno zuri (dhikru-Allaah), na kitendo chema (cha ikhlaasw) Hukipa hadhi (Hukitakabali).” (35 : 10) ِ ‫ِّن متـوفييك و‬ ِ ِ ٰ ‫عيس‬ ‫ل‬ ََّ ِ‫ك إ‬ َ‫ع‬ ُ ‫راف‬ َ َ َ َ َُ ‫ى إ ي‬ َ ‫يَا‬ “Ee ‘Iysaa, hakika Mimi ni Mwenye kukuchukua na Mwenye kukupandisha Kwangu.” (03 : 55) ِ ‫رفَـعه اللَّـه إِلَي‬ ‫ه‬ ‫بَل َّ َ ُ ُ م‬ ”Bali Allaah Alimnyanyua Kwake.” (04 : 158) Mwandishi: Abu Bakr Muhammad bin al-Husayn al-Ajurriy (d. 360) Chanzo: ash-Shari'ah, uk. 292 11 Ibn Zamaniyn Kuhusu Kuwa Juu Kwa Allaah Katika ´Aqiydah ya Ahl-us-Sunnah ni kuamini kwamba Allaah ('Azza wa Jalla) Kaumba ´Arshi na Anajulikana kuwa Yuko juu ya kila kitu Alichokiumba. Kisha Akastawaa juu yake (´Arshi) vile Apendavyo. Hii limeelezwa na Yeye Mwenyewe wakati Aliposema: ِ ‫ع مر‬ ‫ى‬ ٰ‫و‬ ‫الر م‬ َّ َ ‫ن‬ ‫ش م‬ َ ‫علَى الم‬ ُ ٰ‫ْحَـ‬ َ ‫استَـ‬ Ar-Rahmaan (Mwingi wa Rahmah) juu ya‘Arsh Istawaa (Yuko juu kwa namna inayolingana na Utukufu Wake Yeye Mwenyewe Allaah). (20 : 05) ُ ‫ة أَيَّام‬ ‫ج فِي أ‬ ‫ع َلى أ‬ ‫و أ‬ ‫ما َي أ‬ َّ ِ‫ض فِي س‬ َ ‫ُو الَّذِي‬ َ َ‫خل‬ ُ ‫ر‬ ُ‫خ‬ ُ ِ‫ما َيل‬ ‫ما‬ َّ ‫ق ال‬ ِ ‫ج‬ ِ ‫اوا‬ َ‫و‬ َ ‫ها‬ َ ‫م أن‬ َ‫و‬ َ ‫ض‬ َ ‫م‬ َ ‫ال‬ َ ‫وى‬ َ ‫م اسأ َت‬ َ ‫اْلَرأ‬ َ ‫ت‬ َ ‫م‬ َ‫س‬ َ‫ه‬ ِ ‫اْلَرأ‬ ُ ‫ش َيعأ َل‬ َّ ‫ث‬ ِ ‫عرأ‬ ٍ ِ‫ت‬ َ َّ ُ ُ ‫كن‬ ُ ‫ما‬ ُ‫ع‬ ُ ‫ر‬ ُ ‫ما َيعأ‬ ُ ‫نز‬ ‫ون بَصِ ير‬ َّ ‫ِن ال‬ َ ‫مل‬ َ ‫ما َتعأ‬ َ‫ب‬ َ ‫م‬ َ ‫أن‬ َ ‫م أي‬ َ‫م‬ َ ‫ُو‬ َ ‫وه‬ َ ‫ها‬ َ ‫ج فِي‬ َ‫و‬ َ ‫ماء‬ َ‫س‬ َ ‫لم‬ ‫تأ‬ ‫كأ‬ ِ ُ‫وَّللا‬ ِ ‫َي‬ “Yeye ndiye aliyeziumba mbingu na ardhi katika siku sita; kisha Akalingana sawa juu ya ´Arshi. Anayajua yanayoingia katika ardhi na yanayotoka humo, na yanayoteremka kutoka mbinguni, na yanayopanda humo. Naye yupamoja nanyi popote mlipo. Na Allaah ni Mwenye kuyaona mnayoyatenda.” (57 : 04) Ametakasika Yeye ambaye yuko mbali kabisa akawa haonekani hata hivyo akawa karibu kwa ujuzi Wake na nguvu hivyo Anasikia siri zinazofanywa. Mwandishi: Imaam Muhammad bin 'Abdillaah al-Andalusiy – mwenye kujulikana kama Ibn Zamaniyn (d. 399) Chanzo: Usuul-us-Sunnah, uk. 88 Ahmad bin Hanbal Kuhusu Kuwa Juu Kwa kwa Allaah 12 Allaah Ametueleza ya kwamba Yeye Yuko juu ya mbingu. Kasema: َ ِ ‫فإ‬ ‫ماء أَن َي أ‬ ُ‫ب‬ ُ ‫أَأَمِن‬ َ ‫ض‬ ‫ِي َتمُور‬ َّ ‫تم مَّن فِي ال‬ َ ‫ذا ه‬ َ ‫م اْلَرأ‬ َ ِ‫خس‬ َ‫س‬ ُ‫ك‬ ِ ‫ف‬ ”Mnadhani mko salama kwa alioko juu kuwa hatakudidimizeni kwenye ardhi, na tahamaki hiyo inatikisika!” (67 : 16) ِ َّ ‫كلِم الطَّيب والمعمل‬ ِ ُ‫ع‬ ‫إِلَميه يَ م‬ ُ‫عه‬ ُ ‫ح يَـ مرفَـ‬ َ‫ص‬ ُ ‫الصال‬ ُ َ ‫د الم‬ ُ ََ َ ُ “Kwake hupanda neno zuri (dhikru-Allaah), na kitendo chema (cha ikhlaasw) Hukipa hadhi (Hukitakabali).” (35 : 10) ِ ‫ِّن متـوفييك و‬ ِ ِ ٰ ‫عيس‬ ‫ل‬ ََّ ِ‫ك إ‬ َ‫ع‬ ُ ‫راف‬ َ َ َ َ َُ ‫ى إ ي‬ َ ‫يَا‬ “Ee ‘Iysaa, hakika Mimi ni Mwenye kukuchukua na Mwenye kukupandisha Kwangu.” (03 : 55) ِ ‫رفَـعه اللَّـه إِلَي‬ ‫ه‬ ‫بَل َّ َ ُ ُ م‬ ”Bali Allaah Alimnyanyua Kwake.” (04 : 158) ِ ‫ع مر‬ ‫ى‬ ٰ‫و‬ ‫الر م‬ َّ َ ‫ن‬ ‫ش م‬ َ ‫علَى الم‬ ُ ٰ‫ْحَـ‬ َ ‫استَـ‬ Ar-Rahmaan (Mwingi wa Rahmah) juu ya‘Arsh Istawaa (Yuko juu kwa namna inayolingana na Utukufu Wake Yeye Mwenyewe Allaah). (20 : 05) ِ ‫رفَـعه اللَّـه إِلَي‬ ‫ه‬ ‫بَل َّ َ ُ ُ م‬ ”Bali Allaah Alimnyanyua Kwake.” (04 : 158) ِ ِ ‫من فَـ‬ ‫ن‬ ‫ربـ‬ ‫ويَـ م‬ َ َ ‫رو‬ َ ‫علُو‬ َ ‫َيَافُو‬ ‫ما يُـ م‬ َ‫ف‬ ُ َّ َ‫ؤ‬ َ‫ن‬ ‫وقه م‬ ‫هم ي م‬ َ‫م‬ َ‫ن‬ ُ‫م‬ ”Wanamkhofu Mola wao Aliye juu yao, na wanafanya yale wanayoamrishwa.” (16 : 50) Haya ni Maneno ya Allaah. Anatwambia ya kwamba Yuko juu ya mbingu. Mwandishi: Imaam Ahmad bin Hanbal (d. 241) Chanzo: ar-Radd 'alaa az-Zanaadiqah wal-Jahmiyyah, uk. 146-147 13 KUONEKANA ALLAH AAKHIRAH Haiwezekani Kumuona Allaah Katika Maisha Haya Kuhusu kuwa yawezekana kuonekana kwa Allaah katika maisha haya, wamesema baadhi kwamba kuna kauli mbili katika suala hili wakati wengine wanasema ya kwamba kuna uwezekano wa kuonekana kwa Allaah katika maisha haya. Maoni yote haya mawili ni upotofu. Maimamu wa Ahl-us-Sunnah walJamaa'ah wamekubaliana ya kwamba hakuna yeyote awezae kumuona Allaah katika maisha haya kwa macho. Wametofautiana tu ya kuwa Mtume wetu (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) alimuona [Allaah Mi´raaj] au hapana. Kumepokelewa kutoka sehemu mbalimbali kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kuwa amesema haiwezekani kumuona Allaah katika maisha haya. Miongoni mwao, amepokea Muslim katika "as-Swahiyh" yake ya kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) amesema wakati alipomtaja ad-Dajjaal: "Jueni ya kwamba hakuna mtu yeyote katika nyinyi ambaye atamuona Mola Wake mpaka pale atapokufa." Wakati Muusa bin ´Imraan ('alayhis-Salaam) alipomuomba Allaah kuweza kumuona, Allaah (Subhanahu wa Ta'ala) Akamjibu: ‫لن تراني‬ “Hutoniona!”1 Mwandishi: Shaykh-ul-Islaam Ahmad bin Taymiyyah Chanzo: Sharh Hadiyth-in-Nuzuul, uk. 122 al-Muzaniy Kuhusu Kumuona Allaah 1 (al-A´araaf 7 : 143) 14 Siku ya Qiyaamah [waumini] watamuona Mola Wao. Hawatopata usumbufu wowote kwa hilo na wala hawatoweka shaka. Himidi ni Zake kwa neema Yake nyuso zao zitang´ara na watamwangalia. Watabaki katika neema ya daima: ‫ال يمسهم فيها نصب وما هم منها بمخرجين‬ “Haitowagusa humo machofu nao humo hawatotolewa (watadumu milele).” 2 ‫مثل الجنة التي وعد المتقون تجري من تحتها اْلنهار أكلها دآئم وظلها تلك عقبى الذين اتقوا وعقبى الكافرين النار‬ "Mfano wa Jannah ambayo wameahidiwa wenye taqwa, (Pepo) inapita chini yake mito. Matunda yake ni ya kudumu, na (pia) kivuli chake. Hiyo ndiyo hatima (njema) ya wale waliokuwa na taqwa. Na hatima (mbaya) ya makafiri ni Moto.”3 Wakanushaji watazuiliwa kumuona Mola Wao. Wataunguzwa Motoni: ‫ترى كثيرا منهم يتولون الذين كفروا لبئس ما قدمت لهم أنفسهم أن سخط َّللا عليهم وفي العذاب هم خالدون‬ “Utawaona wengi miongoni mwao (Mayahudi katika mji wa Mtume) wanawafanya marafiki wale waliokufuru. Ubaya ulioje kwa yale waliyotanguliziwa na nafsi zao, (nayo ni) kuwa Allaah Amewaghadhibikia, na katika adhabu wao watadumu milele.”4 ‫والذين كفروا لهم نار جهنم ال يقضى عليهم فيموتوا وال يخفف عنهم من عذابها كذلك نجزي كل كفور‬ "Na wale waliokufuru watapata (adhabu ya moto wa) Jahannam. Hawatahukumiwa (mauti) ili wafe, na wala hawatakhafifishiwa adhabu yake. Hivyo ndivyo Tunavyomlipa kila mwenye kukufuru mno.”5 Isipokuwa tu wale ambao Atataka kuwarehemu miongoni mwa wale waliokuwa wakimuabudu. Mwandishi: Imaam Ismaa´iyl bin Yahyaa al-Muzaniy (d. 264) Chanzo: as-Sunnah, uk. 43 (al-Hijr 15 : 48) (ar-Ra´d 13 : 35) 4 (al-Maaidah 05 : 80) 5 (Faatwir 35 : 36) 2 3 15 Hutoniona Kamwe Au Hutoniona? Allaah (Subhaanah) Anasema: ‫ولما جاء موسى لميقاتنا وكلمه ربه قال رب أرني أنظر إليك قال لن تراني‬ "Na alipokuja Muwsaa katika miyqaat (pahala pa miadi) yetu, na Mola wake Akamsemesha, (Muwsaa) alisema: “Mola wangu! Nionyeshe ili nikutazame.” (Allaah) Akasema: “Hutoniona!"."6 Anaeleza (Ta´ala) kwamba baada ya Muusa ('alayhis-Salaam) kuja katika miadi ya Allaah (Ta´ala) na Akazungumza Naye (Ta´ala), akamuomba ajionyeshe kwake ili amtazame Yeye. Akasema: “Mola wangu! Nionyeshe ili nikutazame.” Wanachuoni wengi wamekutana na matatizo na neno "Lan" na kuwa linamaanisha "kamwe" au hapana. Mu'tazilah wamelitumia kwa kuthibitisha kuwa Allaah hatoonekana si katika maisha haya wala maisha baada ya haya. Hata hivyo, haya ni maoni dhaifu. Kumepokelewa [mapokezi mengi] kutoka kwa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) ya kwamba waumini watamuona Allaah siku ya Qiyaamah. Dalili nyingine ya hilo ni Kauli Yake Allaah kuhusu makafiri: ‫كَل إنهم عن ربهم يومئذ لمحجوبون‬ "Hasha! Hakika hao siku hiyo bila ya shaka watazuiliwa kumuona Mola Wao".7 Ili kuoanisha Aayah pamoja na Hadiyth zisemazo ya kwamba Allaah ataonekana siku ya Qiyaamah, baadhi yao wamesema kwamba "Lan" inamaanisha ya kwamba Allaah kamwe hatoonekana katika maisha haya [ya duniani]. Wengine wamesema maneno katika hali hii ni kama maneno katika Kauli Yake (Ta´ala): ‫ال تدركه اْلبصار وهو يدرك اْلبصار وهو اللطيف الخبير‬ 6 (al-A´araaf 7 : 143) (al-Mutwaffifiyn 83 : 15) 7 16 "Macho hayamdiriki (hayamfikii) bali Yeye Anayadiriki macho; Naye AlLatwiyful-Khabiyr (Mwenye Kudabiri mambo kwa utuvu, Mjuzi - Mjuzi wa undani na ukina wa mambo)."8 Maelezo yake yameshatajwa tayari katika Suurat "al-An'aam". Katika maandiko ya kale yasemekana ya kwamba Allaah (Ta´ala) alimwambia Muusa ('alayhisSalaam): "Muusa! Hakuna mtu yeyote atakayeniona mpaka afe kwanza." Mwandishi: Imaam Isma´iyl bin Kathiyr ad-Dimashqiy Chanzo: Tafsiyr al-Qur-aan al-'Adhwiym (2/325-326) Mu'assasah ar-Risaalah, 1422/2001 Ibn-ul-Qayyim Dalili Ya Tano Ya Kuonekana Dalili Ya Tano: Allaah (´Azza wa Jalla) Anasema: ٌ ‫زي‬ َ َ ‫ما ي‬ ُ ‫شا‬ ْ‫د‬ ‫د‬ َ َ‫ول‬ َّ ‫لَهُم‬ َ ‫ؤونَ فِيهَا‬ َ ‫ينَا‬ ِ ‫م‬ ”Humo watapata wakitakacho, na kwetu yako ya ziada.”9 at-Twabaraaniy kasema: "´Aliy bin Abiy Twaalib na Anas bin Maalik wamesema: "Yaani ni kutazama Uso wa Allaah (´Azza wa Jalla).” Limesemwa pia na waliokuja baada yao (Taabi´uun) kama Zayd bin Wahb na wengineo. 8 (al-An´aam 6 : 103) (Qaf 50 : 35) 9 17 Mwandishi: Imaam Ibn Qayyim-il-Jawziyyah (d. 751) Chanzo: Haadiyl-Arwaah ilaa Bilaad-il-Afraah, uk. 236 Ibn-ul-Qayyim Dalili Ya Sita Ya Kuonekana Dalili ya sita: Allaah ('Azza wa Jalla) Anasema: ِ ‫اْلَبصار ۖ وه‬ ِ ‫يف م‬ ِ‫د‬ ِ‫د‬ َّ ‫ي‬ ‫كهُ م‬ ُ‫ر‬ ُ‫ر‬ ‫و يُ م‬ ‫َّل تُ م‬ ُ ‫و اللَّط‬ ُ‫و‬ َ‫ك مم‬ َ ‫اْلَبم‬ َ ‫ار‬ ُ‫ص‬ ُ ‫اْلَب‬ ََُ َ‫ه‬ “Macho hayamdiriki (hayamfikii) bali Yeye Anayadiriki macho; Naye AlLatwiyful-Khabiyr (Mwenye Kudabiri mambo kwa utuvu, Mjuzi - Mjuzi wa undani na ukina wa mambo).”10 “Dalili hii ni ya ajabu, kwa sababu inatumiwa pia na wale wanaopinga kuonekana [kwa Allaah]. Shaykh wetu (Ibn Taymiyyah) kaonyesha jinsi Aayah hii inatoa dalili [ya kuonesha] kwa njia nzuri iwezekanavyo na akanambia: "Naamini ya kwamba hakuna mtu Bid´ah yeyote anayejadili na Aayah au Hadiyth Swahiyh, isipokuwa kwa hakika inakuwa ni dalili dhidi ya maoni yake." Miongoni mwazo ni Aayah hii inayotoa dalili yenye nguvu ya kwamba watamuona [Allaah (Ta´ala)] kuliko kutomuona [kama wanavyodai Ahl-ulBid´ah]. Allaah Kataja Aayah hii wakati Amejisifia Yeye Mwenyewe. Ni jambo lenye kujulikana ya kuwa kujitakasa kunatokea wakati tu Sifa zinapothibitishwa. Ama kuhusiana na kitu kinachokataliwa tu, haichukuliwi kuwa ni ukamilifu wala Kujitakasa kwa Mola ('Azza wa Jalla). Kauli ya Allaah "Macho hayamdiriki (hayamfikii)” inathibitisha ukuu Wake usiokuwa na kifani na kwamba Yeye ni Mkubwa na Mwenye nguvu zaidi kuliko kitu kingine chochote. Hii ndio sababu ya kutodirikiwa (kutofikiwa). Ibn 'Abbaas kasema: ""Macho hayamfikii Yeye... " ina maana kwamba hayamzunguki Yeye [macho ya waja]." 10 (al-A´aam 6 : 103) 18 Qatadah kasema: "Yeye ni Mkubwa mno kwa kufikiwa na macho." 'Atiyyah kasema: "Watamwangalia Allaah bila ya macho yao kuweza kumdiriki kwa sababu ya ukuu Wake. Hata hivyo, macho Yake huwadiriki (huwafikia) wao. Hivyo Kasema Allaah (Ta´ala): “Macho hayamdiriki (hayamfikii) bali Yeye Anayadiriki macho.”” Ina maana waumini watamuona Allaah siku ya Qiyaamah kwa macho yao bila ya kumzunguka Yeye kwa macho yao. Mwandishi: Imaam Ibn Qayyim-il-Jawziyyah (d. 751) Chanzo: Haadiyl-Arwaah ilaa Bilaad-il-Afraah, uk. 236-238 19 USO WA ALLAAH Maimamu Ambao Wamefasiri Uso Wa Allaah Mwelekeo al-Buutwiy anamnasibishia Shaykh-ul-Islaam Ibn Taymiyyah na wengine ya kwamba wao wamefasiri Uso wa Allaah kama mwelekeo, Qiblah au kiini.11 Ameona mwenyewe kwamba huku ni kuharibu (kupotosha) Uso ambao ni moja katika Sifa ya Allaah za Dhati. Fikra hii bila ya shaka yoyote ni ya makosa. Maimamu hawa hawakumaanisha hivi anavyoona. Neno Wajh, Uso, linaweza kuwa na maana nyingi. Inaweza kumaanisha kiini cha sifa, Dini, nia, mwelekeo na njia. Ni muktadha wa neno ndio hutoa maamuzi wa nini (neno) linamaanisha. Ikiwa neno Wajh litafasiriwa kwa kuzingatia baadhi ya maana hizi kutokana na muktadha sahihi au nyingine, basi ni sahihi na si kuharibu. Hakika ni kwamba, (haya) ni maelezo tu ya neno hili. Hili linathibitisha kuwa Dr. Kakosea kabisa pindi anaposema kwamba inaruhusiwa kuelewa Aayah na Hadiyth za Sifa za Allaah kama (kwa njia ya) mafumbo na si (kwa njia ya) halisi. Hana hata dalili yoyote ya hilo kutoka kwa Salaf. Aliyoyataja kutoka kwa baadhi yao aidha ni kwamba hayakuthibiti au ni kwamba hayamaanishi kabisa hivyo anavyoona yeye. Mwandishi: ´Allaamah Swaalih bin Fawzaan al-Fawzaan Chanzo: al-Bayaan li Akhtwaa' Ba´dhw-il-Kuttaab, uk. 144-145 Ibn Uthaymiyn Kuhusu Uso Wa Allaah Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) anasema: 11 Kitu muhimu sana 20 "Kitu pekee ambacho mtu huomba kwacho Uso wa Allaah ni Pepo."12 Hapa kunathibitishwa Uso wa Allaah ('Azza wa Jalla). Limethibiti katika Qur-aan, Sunnah na Ijmaa´. Katika Qur-aan miongoni mwazo kuna: ‫كل شيء هالك إال وجهه‬ “Kila kitu ni chenye kuhiliki isipokuwa Uso Wake.”13 ‫والذين صبروا ابتغاء وجه ربهم‬ ”Na ambao wamesubiri kutaka Uso wa Mola wao.”14 Kuna Aayah nyingi mfano wa hizi. Ama kuhusu Sunnah, Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) anasema: "Naomba kinga kwa Uso wako." Watu wametofautiana juu ya Uso ambao Allaah Amejithibitishia Kwake Mwenyewe. Je, ni kweli au ni muelezo wa Chake kwa vile hana Uso au ni usemi wa kitu ambacho mtu anataka kukipata kwa ajili ya Uso Wake, au ni mwelekeo Wake au ujira? Kuna Ikhtilaaf, lakini Allaah Kawaongoza waumini waliosema kuwa Uso ni wa halisi kwa sababu Allaah (Ta´ala) Kasema: ‫ويبقى وجه ربك ذو الجَلل واإلكرام‬ "Na utabaki Uso wa Mola Wako Mwenye utukufu na ukarimu.”15 Kasema pia: ‫تبارك اسم ربك ذي الجَلل واإلكرام‬ "Limetukuka Jina la Mola Wako Mwenye utukufu na ukarimu.”16 ‫ ذي‬ni Sifa ya Mola (Allaah) na si jina. ‫ ذو‬ni Sifa ya Uso na si ya Bwana. Ikiwa ni Uso ndio umeelezwa kwa ukuu na utukufu, hivyo haiwezi kuwa na maana ya thawabu, mwelekeo au kiini tu kwa vile Uso sio kiini. Abu Daawuud (2/309). Hasan amesema al-´Iraaqiy, kama ilivyotajwa katika al-Munaawiys "Faydh-ulQadiyr" (6/4). 12 (al-Qaswas 28 : 88) (ar-Ra´d 13 : 22) 15 (ar-Rahmaan 55 : 27) 16 (ar-Rahmaan 55 : 78) 13 14 21 Wanaokanusha wanasema kwamba Uso unamaanisha kiini, mwelekeo au thawabu. Wanasema kwamba ikiwa mtu atamthibitishia Uso halisi, itakuwa na maana ya kwamba Allaah ana mwili na miili yote inafanana. Kwa hivyo, itakuwa na maana kwamba mtu anafanana na Allaah wakati Allaah ('Azza wa Jalla) Anasema: ‫ليس كمثله شيء وهو السميع البصير‬ "Hapana kitu kama mfano Wake. Naye ni Mwenye kusikia Mwenye kuona.”17 Kusema kwamba kuna mtu kama Allaah ina maana Qur-aan inadanganya. Isitoshe wanasema kuwa sisi, Ahl-us-Sunnah, tunasema kwamba yule anayemfananisha Allaah ni kafiri. Wanarapigwa Radd namna hii: Kwanza: Mnamaanisha nini kwa "mwili" mnaoukimbia [kuuthibitisha]? Je, mnamaanisha mwili uliojumuisha miguu, mifupa na damu vinavyohitajiana baadhi yavyo? Ikiwa ni hili ndio mnalomaanisha, tunakubaliana na nyinyi ya kwamba Allaah Hayuko namna hiyo. Ni jambo lisilowezekana Yeye kuwa namna hiyo. Na kama mnamaanisha Dhati halisi (iliyo) na Sifa kamilifu, hakuna ubaya kwa hilo. Pili: Ikiwa mnasema ya kwamba miili yote inafanana, basi huu ni uongo mkubwa sana. Je, mwili wa dubu na mdudu chungu vinafanana? Kuna tofauti kubwa kati ya hivyo viwili tunapokuja katika kipimo, uzito, wembamba, n.k. Ikiwa hoja hii imeanguka, basi hali kadhalika matukio pia yameanguka, nayo ni kuwa Allaah Anafanana na viumbe Vyake. Isitoshe, tunaona jinsi hata binadamu wana nyuso tofauti. Huwezi kupata watu wawili na nyuso za kufanana kabisa hata kama watakuwa ni mapacha. Mwandishi: Imaam Muhammad bin Swaalih bin ´Uthaymiyn Chanzo: al-Qawl al-Mufiyd (2/357) at-Twabariy Kuhusu Uso Wa Allaah 17 (ash-Shuraa 42 : 11) 22 Allaah ('Azza wa Jalla) Anasema: ‫كل من عليها فان ويبقى وجه ربك ذو الجَلل واإلكرام‬ "Kila kilioko juu yake kitatoweka. Na utabaki Uso wa Mola Wako Mwenye utukufu na ukarimu.”18 Allaah (Ta´ala) Anasema ya kwamba majini yote na wanadamu duniani watatoweka, lakini Uso wa Mola Wako, Muhammad, utabaki katika ukuu na utukufu wake. Ukuu na utukufu ni Sifa ya Uso. Kwa sababu Dhuu (‫ )ذو‬ni nominative. Yasemekana kuwa katika usomaji wa ´Abdullaah kuko Dhiy (‫)ذي‬ ambalo kwa hivyo itakuwa ni Sifa za Mola. Mwandishi: Imaam Muhammad bin Jariyr at-Twabariy (d. 310) Chanzo: Jaami´-ul-Bayaan (27/166) Dalili Ya Uso Wa Allaah I Allaah (Jalla wa 'Azz) Anasema: ‫كل شيء هالك إال وجهه له الحكم وإليه ترجعون‬ "Kila kitu ni chenye kuhiliki isipokuwa Uso Wake. Ana Hukumu (ya mambo yote) na Kwake Pekee mtarejeshwa.”19 Hali kadhalika, Anasema Allaah ('Azza wa Jalla): ‫ويبقى وجه ربك ذو الجَلل واإلكرام‬ "Na utabaki Uso wa Mola Wako Mwenye utukufu na ukarimu.”20 (ar-Rahmaan 55 : 26-27) (al-Qaswas 28 : 88) 20 (ar-Rahmaan 55 : 27) 18 19 23 Pia kumetajwa ambayo ni sahihi yamethibiti kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam), ambayo yanaonesha ya kuwa ni ya uhakika ['Alaa Haqiyqati dhaalik]. Mjumbe wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) Anasema (katika maana): "Bustani ya Firdaws ni nne; mbili ni za dhahabu – vipodozi vyake na usaidizi na vile vilivyomo katika hivyo, na mbili ni za fedha – vipodozi vyake na vile vilivyomo humo. Kitu pekee ambacho kipo kati ya watu na uono wa Mola wao, ni pazia ya enzi kwenye Uso Wake katika Bustani ya Edeni".21 Suhayb amesimulia kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kafasiriwa Aayah: ‫للذين أحسنوا الحسنى وزيادة‬ "Kwa wale waliofanya ihsaan watapata (jazaa ya ihsaan; nayo ni) al-Husnaa (Pepo) na zaidi (ya hayo ni kupata taadhima ya kumuona Allaah).”:22 "Watapata kuona Uso wa Mola wao (Azz wa Jalla)."23 Ibn Mas'uud (Radhiya Allaahu ´anhu) kasema katika "al-Musnad": "Watapata kuona uso wa Allaah (Azza wa Jalla)." Abu Bakr asw-Swiddiyq (Radhiya Allaahu ´anhu) kasema: "Watapata kuona Uso wa Allaah (´Azza wa ´Alaa)."24 Hali kadhalika amefasiri Hudhayfah bin al-Yamaan.25 Jaabir amesema (katika maana): "Sema: “Yeye ni Al-Qaadir (Muweza daima) wa Kukuleteeni adhabu kutoka juu yenu... " ilipoteremshwa, akasema Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam): al-Bukhaariy na Muslim. (Yuunus 10 : 26) 23 Muslim 24 ash-Shari'ah, uk. 257, na al-Aajurriy. 21 22 25 Ibid. uk. 265 24 "Najikinga kwa Uso Wako" na “... au kutoka chini ya miguu yenu... "26 yeye (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam): "Najikinga kwa Uso Wako.'"27 Ibn Mas'uud akasema: "Mola Wenu hana usiku wala siku yoyote. Mwanga wa mbingu unatoka kwenye nuru ya Uso Wake." 'Abdullaah bin Ja'far kasema: "Wakati Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) alipokwenda Twaa'if, aliomba (katika maana): "Allaah, naomba kinga kwa nuru ya Uso Wako inayoangaza mbingu.”" Hadiyth hii inatoa dalili kuonyesha maana ya Maneno ya Allaah (Ta´ala): ‫َّللا نور السماوات واْلرض مثل نوره كمشكاة فيها مصباح‬ "Allaah ni Nuru ya mbingu na ardhi. Mfano wa Nuru Yake kama shubaka (lenye kuwekwa) taa ndani yake. Taa hiyo iko katika gilasi (tungi)."28 Ibn 'Umar kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) kasema kuhusu nafasi ya juu watu wa Peponi watafikia (katika maana): "Yule ambaye ana nafasi bora katika wao ni yule ambaye anaangalia Uso wa Allaah (´Azza wa Jalla) mara mbili kwa siku."29 Allaah ('Azza wa Jalla) Kasema: ‫وجوه يومئذ ناضرة إلى ربها ناظرة‬ "Zipo nyuso siku hiyo zitaong'ara, zinamwangalia Mola Wao."30 Wafasiri wa Qur-aan kama Ibn 'Abbaas31, na Maswahabah wengine na Taabi'uun kama Muhammad bin Ka´b, ´Abdur-Rahmaan bin Saabit, al-Hasan bin Abiyl- 26 27 (al-An´aam 06 :65). Ibn Jariyr (9/222-223). (an-Nuur 24 : 35) at-Tirmidhiy (7/268). (al-Qiyaamah 75 : 22-23) al-Lalakaa'iy (63-64). 28 29 30 31 25 Hasan32, 'Ikrimah33, Abu Swaalih, Sa´iyd bin Jubayr na wengine wamekubaliana kwamba nyuso hizi zitaangalia Uso wa Mola Wao. Mwandishi: Imaam Abu ´Abdillaah bin Manda Chanzo: ar-Radd ´alaa al-Jahmiyyah, uk. 94-103 Maktabah al-Ghurabaa al-Athariyyah, 1414/1994. Dalili Ya Uso Wa Allaah II Jaabir kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Kitu pekee ambacho mtu anaomba kwacho kwa Uso wa Allaah ni Pepo."34 Hadiyth hii ni moja ya dalili nyingi katika Qur-aan na Sunnah zinazothibitisha Uso wa Allaah (Ta´ala). Ni Sifa ya ukamilifu na kuikanusha kunaonyesha upungufu uliokithiri na njia ya kumfananisha Yeye na vipungufu. Hali kadhalika kunaingia humo kwa kukanusha zote, au baadhi, Sifa zingine. Matukio yake ni kuwa wameanguka katika kitu ambacho ni kibaya zaidi kuliko kile wanachokikimbia – Ametakasika Allaah kutokana na yale madhalimu wanayoyasema. Njia za Ahl-us-Sunnah wal-Jamaa´ah wote wanaamini yale ambayo Allaah Kajielezea Mwenyewe katika Qur-aan na yale ambayo Mtume Wake (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) Kamuelezea Yeye kwa njia inayolingana na utukufu na ukuu wa Allaah. Hivyo wanamthibitishia Yeye yale Aliyojithibitishia Mwenyewe katika Kitabu Chake na yale ambayo Mtume Wake (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) Kamthibitishia Yeye. Hata hivyo, wanapinga ya kwamba hakuna kiumbe 32 Ibn Jariyr (29/192). Ibid. (29/192). Abu Daawuud (2/309). 33 34 26 kinachofanana na Yeye. Kama ambavyo Dhati Yake haifanani na dhati za viumbe, vile vile hazifanani Sifa Zake na sifa za viumbe. Atakayezipinga amepinga ukamilifu Wake. Mwandishi: Imaam ´Abdur-Rahmaan bin Hasan Aal ash-Shaykh Chanzo: Fath-ul-Majiyd, uk. 412 Salaf Kuhusu Kuonekana Kwa Allaah Na Uso Wa Allaah Ama kuhusu Taabi'uun (waliokuja baada ya Maswahabah) na waumini katika maimamu wa Hadiyth, Fiqh, Tafsiyr na Taswawwuf, wanamjua Allaah tu ('Azza wa Jalla) kwa maneno mangapi walizofanya kuhusu qadhiya hii. Sa´iyd bin alMusayyab kasema kuhusu: ِ ِ‫َن و‬ ‫ادة‬ ‫سنُوا م‬ َ َ‫زي‬ ‫ين أ م‬ َ َٰ ‫س‬ ‫اْلُ م‬ َ ‫ليلَّذ‬ َ ‫َح‬ ”Kwa wale waliofanya ihsaan watapata (jazaa ya ihsaan; nayo ni) alHusnaa (Pepo) na zaidi (ya hayo ni kupata taadhima ya kumuona Allaah).” (Yuunus 10 : 26): "Zaidi maana yake ni kutazama Uso wa Allaah." Imepokelewa na Maalik kupitia kwa Yahyaa. al-Hasan al-Baswriy kasema: "Zaidi maana yake ni kutazama Uso wa Allaah." Imepokewa na Ibn Abiy Haatim kwa njia yake. 'Abdur-Rahman bin Abiy Laylaa kasema: "Zaidi maana yake ni kutazama Uso wa Allaah (Ta´ala)." Imepokelewa na Hammaad bin Zayd kupitia Thaabit. 27 Hali kadhalika kasema hivi 'Amir bin Sa'd al-Bajliy, ambayo kapokea Sufyan kupitia kwa Abu Ishaaq. Hali kadhalika kasema hivi 'Abdur-Rahmaan bin Saabit, ambayo at-Twabariy kapokea kupitia kwa Layth. Hali kadhalika yamesemwa na 'Ikrimah, Mujaahid, Qataadah, as-Suddiy, adh-Dhahhaak na Ka´b. 'Umar bin 'Abdil-'Aziyz alimuandikia mmoja wa wafanyakazi wake: "Nawasihi kumcha Allaah na muendelee kumtii na kujisalimisha Kwake na kwa amri Zake. Shikamana na mkataba Aliyouchukua kwako na kukutaka kushikamana na Kitabu Chake. Kwa kuwa na uchaji Allaah huepuka marafiki Zake wa karibu khasira Zake. Pamoja na hilo watakuwa pamoja na Mitume na kwa hilo zitakuwa nyuso zao ziking´ara wakati wanapomwangalia Muumbaji wao. " al-A'mash na Sa´iyd bin Jubayr kasema: "Mbora Peponi ni yule ambaye atapata kumwangalia Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) asubuhi na jioni." Hishaam bin Hassaan kasema: "Allaah (Subhanahu wa Ta'ala) Atajionyesha (jihidhirisha) Mwenyewe kwa watu wa Peponi. Watapomuona, watasahau zawadi za Peponi." Taawuus kasema: "Wale walioshikamana na maoni (rai) na kulinganisha watakuja kufanya hivyo mpaka pale watakapokanusha Muono (wa Allaah) na kwenda kinyume na Ahlus-Sunnah." Abu Ishaaq as-Sabiy'iy kasema kuhusu: ”Kwa wale waliofanya ihsaan watapata (jazaa ya ihsaan; nayo ni) alHusnaa (Pepo) na zaidi (ya hayo ni kupata taadhima ya kumuona Allaah).”: "Zaidi maana yake ni kuangalia Uso wa Mwingi wa Rahmah." 28 'Abdullaah bin al-Mubaarak kasema: "Yule ambaye anataka kumwangalia Allaah, Uso wa Muumba Wake, afanye ´amali njema mema na asimueleze yeyote kuhusu hayo." Mwandishi: Imaam Ibn Qayyim-il-Jawziyyah (d. 751) Chanzo: Haadil-Arwaah ilaa Bilaad-il-Afraah, uk. 268-270 Ibn Khuzaymah Kuhusu Uso Wa Allaah Mlango: Yanayothibitisha Uso wa Allaah ambao Ameuelezea kwa enzi na utukufu: ‫ويبقى وجه ربك ذو الجَلل واإلكرام‬ "Na utabaki Uso wa Mola Wako Mwenye utukufu na ukarimu.”35 Amethibitisha kwamba Yeye Atabaki wakati vyengine vyote atavyoaumua vitatoweka, kuangamia. Ametakasika Yeye katika utukufu Wake ambaye hakuna chochote katika Sifa Zake kitachotoweka. Anasema (Jalla wa ´Alaa): ‫ويبقى وجه ربك ذو الجَلل واإلكرام‬ "Na utabaki Uso wa Mola Wako Mwenye utukufu na ukarimu.”36 Kasema: ‫كل شيء هالك إال وجهه‬ "Kila kitu ni chenye kuhiliki isipokuwa Uso Wake.”37 Anasema (Ta´ala) kumwambia Mtume Wake (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam): ‫واصبر نفسك مع الذين يدعون ربهم بالغداة والعشي يريدون وجهه‬ 35 (ar-Rahmaan 55 : 27) (ar-Rahmaan 55 : 27) (al-Qaswas 28 : 88) 36 37 29 "Na isubirishe nafsi yako pamoja na wale wanaomuomba Mola wao asubuhi na jioni, wanataka Uso Wake.”38 Kasema (Ta´ala): ‫وهلل المشرق والمغرب فأينما تولوا فثم وجه َّللا‬ "Na ni (milki) ya Allaah Mashariki na Magharibi; basi popote mnapogeuka kuna Uso wa Allaah.”39 Kwa hivyo, Kajithibitishia Yeye Mwenyewe Uso na Kaueleza kwa enzi na utukufu. Kathibitisha kwamba Uso Wake utabakia na kukanusha kuwa vitatoweka. Sisi na wanachuoni wengine wote wa Hijaaz, Tuhaamah, Yemen, Iraaq, Shaam na Misri tunamthibitishia Allaah yale Aliyojithibitishia Yeye Mwenyewe. Tunathibitisha hilo kwa ndimi zetu na kuuamini hilo kwa mioyo yetu. Tunatakiwa kufanya hilo bila ya kufananisha Uso wa Muumba Wetu na viumbe. Ametakasika Allaah kwa kufanana na viumbe Vyake. Ametakasika Allaah kuwa kama jinsi wakanushaji wanavyosema. Ametakasika Allaah kwa kutokuwa kitu, wasemalo waongo. Kwa kuwa kinachokosa sifa si lolote si chochote. Ametakasika Allaah kwa yale wayasemayo Jahmiyyah. Wanakanusha kabisa Sifa za Mola Wetu Alizojithibitishia Yeye Mwenyewe katika maandiko Yake na kupitia Mtume Wake Muhammad (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam). Mwandishi: Imaam Abu Bakr bin Khuzaymah (d. 311) Chanzo: Kitaab-ut-Tawhiyd (1/24-26) 38 39 (al-Kahf 18 : 28) (al-Baqarah 02 :115) 30 VIDOLE VYA ALLAAH Vipi Salaf Walikuwa Wakiamini Vidole Vya Allaah? Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) Kasema: ِ ‫َجيعا قَـبضته يـو‬ ِ ِ‫مين‬ ِ ‫قي‬ ِ ‫ويَّات بِي‬ ِ ‫اْلَر‬ ِِ ‫ق قَ م‬ ِ ِ‫َّاك‬ ِ َ‫ب‬ ‫ه‬ ‫ن الش‬ َّ ‫ح‬ ‫كن ي‬ ُ‫و‬ ‫اعبُ م‬ َّ ‫و‬ َ َ‫ما ق‬ ‫ل اللَّـهَ فَ م‬ ُ ‫او‬ ُ ‫وم م‬ َ ‫ض َ ً م َُ ُ َ م‬ َ ِ ‫مطم‬ َ ‫ات‬ َ َ ‫م الم‬ َ َ‫روا اللَّـه‬ َ‫و‬ َ‫م‬ َ ‫الس‬ َ ‫امة‬ َ ‫دره‬ ُ‫د‬ َ ‫ين‬ َ‫ر‬ َ‫م‬ َ‫د‬ ”Bali Allaah (Pekee) mwabudu, na uwe miongoni mwa wenye kushukuru. Na hawakumthamini Allaah inavyostahiki kuthaminiwa; na ardhi yote Ataikamata (Mkononi Mwake) Siku ya Qiyaamah; na mbingu zitakunjwa Mkononi Mwake wa kulia.”40 Padiri mmoja wa kiyahudi alikuja kwa Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) na kusema: “Muhammad, katika Tawrat tunapata ya kwamba Allaah siku ya Qiyaamah Atakuja kuziweka mbingu katika Kidole, ardhi katika Kidole, milima katika Kidole, nyota katika Kidole na baki ya viumbe katika Kidole. Halafu Atawatikisa na kusema: “Mimi ndiye Maalik!.”” Hivyo akacheka Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) kiasi ambacho meno yake ya magego yakaonekana ishara ya kuonesha kuwa padiri huyu kasema kweli. Kisha akasoma: "Kwa hakika, wanajisalimisha kwa Allaah! Siku ya Qiyaamah dunia Ataibana na mbingu zitakunjwa Mkononi Mwake wa kulia."41 Mwandishi: Imaam Ismaa´iyl bin Kathiyr ad-Dimashqiy Chanzo: Tafsiyr al-Qur-aan al-´Adhwiym (4/79) Mu’assasah ar-Risaalah, 1422/2001 40 (az-Zumar 39 : 66-67) al-Bukhaariy, Muslim na Ibn Jariyr. 41 31 Vidole Vya Allaah 262 - 'Abdullaah bin 'Amr (Radhiya Allaahu 'anhumaa) amesimulia kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mioyo ya waja (binaadamu) iko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya ArRahmaan."42 263 - Bishr bin al-Haarith kasema: "Jahmiyyah wanazikabili Hadiyth hizi kwa kiburi." 264 - 'Abdullaah bin Mas'uud kaelezea kwamba kuna Myahudi alikuja kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) na kusema: “Abul-Qaasim! Kwa hakika Allaah Atabeba viumbe katika Kidole, mbingu katika Kidole, ardhi katika Kidole, bahari katika Kidole na nyota katika Kidole.” Hivyo Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) akaanza kucheka dalili ya kuthibitisha kiasi ambacho meno ya magego yakaonekana. Na Allaah (´Azza wa Jalla) Akateremsha: ‫وما قدروا َّللا حق قدره واْلرض جميعا قبضته يوم القيامة والسماوات مطويات بيمينه‬ "Na hawakumthamini Allaah inavyostahiki kuthaminiwa; na ardhi yote Ataikamata (Mkononi Mwake) Siku ya Qiyaamah; na mbingu zitakunjwa Mkononi Mwake wa kulia."43 265 - Yahya bin Sa´iyd kasema: 42 43 Muslim (2654), Ahmad (2/168), Ibn Hibban (902) na wengineo. (az-Zumar 39 : 67); al-Bukhaariy (4811), Muslim (2786), at-Tirmidhiy (3238) na wengineo. 32 "Hapa ameweka (ongezea) Fudhayl bin ´Iyaad kutoka kwa Mansuur, kutoka kwa Ibraahiym, kutoka kwa ´Abiydah, kutoka kwa 'Abdullaah ambaye kasema: "Alicheka kama ishara ya kuthibitisha (kukiri)."" 266 - Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu 'anhu) amesimulia kwamba Mtume wa Allaah (Salla Allaahu 'alayhi wa sallam) amesema: "Siku ya Qiyaamah Allaah ('Azza wa Jalla) Atazikamata. Mbingu Atazikunja katika Mkono Wake wa kulia. Kisha atasema: "Mimi ndiye Maalik! Wako wapi wafalme wa duniani?"'44 267 - Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu 'anhu) kasimulia kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Hakuna mtu anaetoa thawabu nzuri - na Allaah ('Azza wa Jalla) ni mzuri na Hakukubali isipokuwa tu vizuri – isipokuwa Mwingi wa Rahmah (Tabaaraka wa Ta´ala) Huichukua kwa Mkono Wake wa kulia, hata kama itakuwa ni tende moja. Kisha Huikuza katika Kitanga cha Mkono wa Mwingi wa Rahmah hadi inakuwa kubwa kuliko mlima".45 Mwandishi: Imaam Abu Bakr al-Ajurriy Chanzo: ash-Shari´ah, uk. 321-327 Daar al-Kitaab al-´Arabiy Kidole Kidogo Cha Allaah Allaah (Subhanaahu wa Ta´ala) Kasema: 44 al-Bukhaariy (4812), Muslim (2787), Ahmad (2/374) na wengineo. al-Bukhaariy (1410), Muslim (1014), at-Tirmidhiy (661) na wengineo. 45 33 ِ ‫َتلَّى‬ ًّ ‫د‬ ِ َ‫جب‬ ‫كا‬ َ ُ‫علَه‬ َّ َ‫فَـل‬ َ‫ج‬ َ ‫ربُّهُ ل مل‬ َ ‫ل‬ َ ٰ ََ ‫ما‬ “Basi Mola wako Aliopojidhihirisha katika jabali, Alilijaalia kuwa lenye kuvurugika vurugika... ”46 Abu Ja'far at-Twabariy kasema kuhusu Aayah hii: "Ahmad bin Suhayl al-Waasitiy katueleza: Qurrah bin 'Iysa katueleza: al-A'mash katueleza kutoka kwa mtu, kutoka kwa Anas ya kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Hivyo Allaah Akajidhihirisha katika jibali, Akaashiria kwa Kidole Chake na ikavurugika vurugika kuwa kifusi cha ardhi.” Abu Ismaa´iyl alionesha hilo kwa kidole chake kidogo." Katika isnadi hii kuna mpokezi asiejulikana. Kisha akasema at-Twabariy: "al-Muthannah katueleza: Hajjaaj bin Minhaal katueleza: Hammaad katueleza kutoka kwa al-Layth, kutoka kwa Anas." Njia maarufu ni ya Hammaad bin Salamah kutoka kwa Thaabit, kutoka kwa Anas, ambayo Ibn Jariyr amesema: "al-Muthannah kanieleza: Hudbah bin Khaalid katueleza: Hammaad bin Salamah katueleza kutoka kwa Thaabit, kutoka kwa Anas ambaye kasema: "Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) alisoma “Basi Mola Wako Aliopojidhihirisha katika jabali, Alilijaalia kuwa lenye kuvurugika vurugika", akaweka kidole gumba karibu na kidole kidogo na kusema: "Jabali lilididimia (liliangamia)." Humayd alimwambia Thaabit: "Je, kasema namna hii?" Hivyo akanyanyua Thaabit mkono wake, akampiga Humayd kwenye kifua na kusema, "Je, nifiche hilo baada ya kuwa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) na Anas wametusimulia?" Kwa njia hii imepokelewa pia Imaam Ahmad katika "al-Musnad" yake: "Abul-Muthannah Mu'aadh bin Mu'aadh al-'Anbariy katueleza: Hammaad bin Salamah katueleza: Thaabit al-Bunaaniy katueleza kutoka kwa Anas bin Maalik, kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) ambaye amesema 46 (al-A´araaf 07 : 143) 34 kuhusiana na Aayah “Basi Mola wako Aliopojidhihirisha katika jabali, Alilijaalia kuwa lenye kuvurugika vurugika", "Namna hii" yaani ni kwamba Alionesha sehemu ya kidole kidogo." Ahmad kasema: "Mu'aadh alituonesha hilo sisi. Hivyo akasema Humayd at-Tawiyl kumwambia: Una maanisha nini kwa hilo?" Akampiga pigo la nguvu kwenye kifua na kusema: "Wewe ni nani, Humayd? Wewe ni nini, Humayd? Anas bin Maalik kanieleza hili kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) na wewe unanambia nini ninachomaanisha kwa hili?" Namna hii pia imepokelewa na at-Tirmidhiy kutoka kwa 'Abdul-Wahhab bin alHakam al-Warraaq, kutoka kwa Mu'aadh kwa isnadi iliyobaki. Vilevile alipokea kutoka kwa 'Abdullaah bin ´Abdir-Rahmaan ad-Daarimiy, kutoka kwa Sulaymaan bin Harb, kutoka kwa Hammaad bin Salamah kwa isnadi iliyobaki. Kisha akasema at-Tirmidhiy: "Hii ni Hadiyth Hasan na Swahiyh ambayo tunaijua pekee kaipokea kupitia kwa Hammaad."47 Vile vile, kapokea al-Haakim katika 'al-Mustadrak' yake kupitia kwa Hammaad bin Salamah kwa isnadi iliyobaki na kusema: "Hii ni Hadiyth Swahiyh inayoeneza masharti, si al-Bukhaariy wala Muslim hawakuipokea." Imepokelewa pia na Abu Muhammad al-Hasan bin Muhammad bin 'Aliy alKhallaal, kutoka kwa Muhammad bin 'Aliy bin Suwayd, kutoka kwa AbulQaasim al-Baghawiy, kutoka kwa Hudbah bin Khaalid, kutoka kwa Hammaad bin Salamah. Kasema: "Ni isnadi Swahiyh isiyokuwa na kasoro yoyote.” 47 Imaam al-Albaaniy akasema: "Swahiyh." (Dhilaal-ul-Jannah (480-485) 35 Chanzo: Imaam Ismaa´iyl bin Kathiyr ad-Dimashqiy Chanzo: Tafsiyr al-Qur-aan al-´Adhiym (2/326-327) Mu’assasah ar-Risaalah, 1422/2001 Dalili Ya Vidole Vya Allaah ´Abdullaah bin Mas'uud katueleza kwamba kuna mtu mmoja alikwenda kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) na kumwambia: “Abul-Qaasim, kwa hakika Allaah Atabeba viumbe katika Kidole, mbingu katika Kidole, ardhi katika Kidole, bahari katika Kidole na nyota katika Kidole.” Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) akaanza kucheka dalili ya kuthibitisha kiasi ambacho meno ya magego yakaonekana na Allaah (´Azza wa Jalla) Akateremsha: ‫وما قدروا َّللا حق قدره واْلرض جميعا قبضته يوم القيامة والسماوات مطويات بيمينه‬ "Na hawakumthamini Allaah inavyostahiki kuthaminiwa; na ardhi yote Ataikamata (Mkononi Mwake) Siku ya Qiyaamah; na mbingu zitakunjwa Mkononi Mwake wa kulia."4849 Ibn Mas'uud kasema pia: “Padiri wa kiyahudi alikuwa kwa Mtume (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) na kusema: “Muhammad, katika Tawrat tunapata ya kwamba Allaah siku ya Qiyaamah Atakuja kuziweka mbingu katika Kidole, ardhi katika Kidole, milima katika Kidole, nyota katika Kidole na baki ya viumbe katika Kidole. Halafu Atawatikisa na kusema: “Mimi ndiye Maalik.”” Hivyo akacheka Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) kiasi ambacho meno yake ya magego yakaonekana ishara ya kuonesha kuwa Padiri kasema kweli. Kisha akasoma: ‫وما قدروا َّللا حق قدره واْلرض جميعا قبضته يوم القيامة والسماوات مطويات بيمينه‬ 48 49 (az-Zumar 39 : 67) al-Bukhaariy, Muslim, Ibn Khuzaymah, ad-Daaraqutniy na al-Bayhaqi. 36 "Na hawakumthamini Allaah inavyostahiki kuthaminiwa; na ardhi yote Ataikamata (Mkononi Mwake) Siku ya Qiyaamah; na mbingu zitakunjwa Mkononi Mwake wa kulia."5051 Wanachuoni wamekubaliana kwamba Hadiyth hii ni Swahiyh. Wahb bin Munabbih alisema: "Viumbe vyote na ardhi vitaenda sambamba katika Kitanga cha Mkono wa Allaah si lolote zaidi kuliko mbegu ya haradali." an-Nawwaas bin Sam'aan alisimulia kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema (katika maana): "Hakuna moyo isipokuwa uko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya Allaah ('Azza wa Jalla); Akitaka kuziweka sawa, Anaziweka sawa. Na Akitaka kuzipotosha, Anazipotosha.” Kisha akasema: “Ewe Mwenye kuzigeuza nyoyo, uthibitishe moyo wangu katika Dini Yako.”52 Jaabir kasema: "Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema mara nyingi (katika maana): “Ewe Mwenye kuzigeuza nyoyo, uthibitishe moyo wangu katika Dini Yako.” Kukasemwa: “Ewe Mtume wa Allaah, je una khofu juu yetu ilihali tumekuamini na yale uliyokuja nayo?” Hivyo akasema (katika maana): “Kwa hakika, mioyo iko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya Mwingi wa Rahmah (´Azza wa Jalla) na Anazigeuza na kuzipeleka namna hii”” – Sufyaan athThawriy kalieleza kwa kidole cha kuashiria (cha shahada) na kidole kirefu na akavitikisa.53 Mwandishi: Imaam Abu ´Abdillaah bin Manda Chanzo: ar-Radd ´alaa al-Jahmiyyah, uk. 83-93 Maktabah al-Ghurabaa’ al-Athariyyah, 1414/1994. (az-Zumar 39 : 67) al-Bukhaariy, Muslim na Ibn Jariyr. 52 Ahmad, Ibn Mâdjah na Ibn Khuzaymah. 53 at-Tirmidhiy (6/349) na akasema: "Hadiyth hii ni Hasan na Swahiyh." 50 51 37 MGUU WA ALLAAH Dalili Ya Mguu Wa Allaah Mlango: Kauli Yake (Ta´ala): ‫يوم نقول لجهنم هل امتألت وتقول هل من مزيد‬ "Siku tutapoiambia Jahannamu: ”Je! Umejaa?” Nayo itasema: “Je! Kuna ziada?"54 Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema (katika maana): "Allaah ('Azza wa Jalla) Ataweka Mguu Wake juu ya Moto ambao utasema: "Inatosha, inatosha." Abu Hurayrah kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema (katika maana): "Pepo na Moto vitashindishana. Moto utasema: "Mimi ni nafasi (ya watu wenye) kiburi na jeuri." Pepo nayo itasema: "Ndani yangu mimi hakuingii yeyote isipokuwa wale madhaifu na watu wa chini." Ndipo Allaah (Jalla wa 'Azz) Akasema kuambia Moto: "Wewe ni adhabu Yangu ambayo mimi Namuadhibu kwayo nimtakaye katika waja Wangu.” Na Akauambia Pepo: “Wewe ni Rahmah Yangu ambayo Mimi Namrehemu kwayo yule Nimtakaye katika waja wangu. Nyote wawili mtajazwa. Wote mtashiba." Ama kuhusiana na Moto, haitojaa mpaka hapo Allaah Atakapoweka Mguu Wake juu yake na hivyo utasema: “Inatosha, inatosha...”55 Anas kapokea kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema (katika maana): 54 (Qaf 50 : 30) (8/595), Muslim (4/2186) na Ahmad (2/214). 55al-Bukhaariy 38 "Ataweka Mguu Wake juu ya Moto ambao utasema: “Inatosha, inatosha."56 Wanachuoni wamekubaliana kwamba Hadiyth hizi ni Swahiyh. Shujaa´ kasema kwamba alimuuliza Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kuhusu tafsiri ya Allaah Neno Lake (´Azza wa Jalla): ‫وسع كرسيه السماوات واْلرض‬ "Imeenea Kursiyy Yake (Kiti) mbingu na ardhi."57 na hivyo akasema (katika maana): "Kursiy Yake ni kiti Chake cha Miguu (Fotpall) na ´Arshi Yake haiwezi kupimwa."58 Namna hii ndio alivyopokea Shujaa´ bin Makhlad kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) wakati Ishaaq bin Yasaar kasema katika Hadiyth yake kutoka kwa Abu 'Aasim kwamba ni maneno ya Ibn 'Abbaas59. Hali kadhalika wamepokea maswahibu wa ath-Thawriy kutoka kwake60 na pia imepokelewa kutoka kwa 'Ammaar ad-Dihniy kwa njia ya Mawquuf. Abu Muusa al-Ash'ariy kasema: "Kursiy ni mahali pawili pa Miguu."61 Kinachoonesha kuwa upokezi wa Ibn 'Abbaas na Abu Muusa kuhusu Kursiy ni Swahiyh, ni yale aliyotaja ar-Rabiy' bin Anas kutoka kwa Maswahabah wa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) na kwamba walisema kumwambia Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam): "Kursiy imeizunguka mbingu na ardhi, lakini vipi kuhusu ´Arshi?" Kisha Hivyo ndio Allaah ('Azza wa Jalla) Akateremsha: al-Bukhaariy (8%594) na Muslim (4/2187). (al-Baqarah 02 : 255) ad-Daaraqutniy katika "Kitab al-Asmaa was-Swifaat" (3). Tafsiyr Ibn Jariyr (3/10). Ibid. (3/11). 56 57 58 59 60 Ibid. (3/10). Akielezea mnyororo ni nzuri [Hasan] na taarifa kupitia 'Aliy bin Muslim bin Sa´iyd atTuusiy. 61 39 ‫وما قدروا َّللا حق قدره‬ "Na hawakumthamini Allaah inavyostahiki kuthaminiwa.”6263 Mwandishi: Imaam Abu ´Abdillaah bin Manda Chanzo: ar-Radd ´alaa al-Jahmiyyah, uk. 41-46 Maktabah al-Ghurabaa al-Athariyyah, 1414/1994. 62 63 (az-Zumar 39 : 67) Tafsiyr Ibn Jariyr (3/10). 40 KHASIRA ZA ALLAAH Mapenzi Na Khasira Za Allaah Kwa Mtu Allaah (Ta´ala) Anampenda mtu kunapokuwa na sababu ya kumpenda na Anamchukia kunapokuwa na sababu ya kumchukia. Kutokana na hili, Allaah Anaweza kumpenda mtu siku moja na Akamchukia siku nyingine. Kwa sababu hukumu inategemea sababu. Ama kuhusiana na matendo, Allaah Hupenda daima wema, uadilifu na mfano wa hayo. Ahl-ut-Ta'wiyl wanakanusha Sifa hizi. Wanafasiri mapenzi na radhi kuwa ni thawabu au kutaka kwa thawabu wakati wanafasiri khasira kuwa ni adhabu au kutaka kwa adhabu. Wanasema linatokana na upungufu na kumfananisha na viumbe kumthibitishia sifa hizi. Sahihi ni kwamba zinathibitishwa kwa Allaah ('Azza wa Jalla) kwa njia inayolingana na Yeye kama jinsi tu sifa nyinginezo zote ambazo zimethibitishwa na Ahl-ut-Ta'wiyl. Ni jambo la wajibu kuwa na uhusiano ufuatao kwa Sifa ambazo Allaah Amejithibitishia Yeye Mwenyewe: 1 - Ni lazima kuzithibitisha kama za kweli na za halisi. 2 – Haitakiwi kabisa kuzifananiza wala kuzifikiria. Mwandishi: Imaam Muhammad bin Swaalih bin ´Uthaymiyn Chanzo: al-Qawl al-Mufiyd (2/122) 41 MIKONO YA ALLAAH Mkono Wa Kulia Wa Allaah Mkono wa Allaah wa kulia ni Sifa iliyothibitishwa. Ana Mikono miwili halisi. Katika moja ya upokezi wa Muslim kumethibitishwa yote miwili Mkono wa Allaah wa kulia na wa kushoto. Kuna wanachuoni wanaosema kwamba khabari hii haijathibitishwa na kwamba khabari iliyothibitishwa ni "Mkono Wake mwingine" badala ya "wa kulia". Kwa hali yoyote, khabari hii haipingani na khabari hii: "Mikono yote ya Mola Wangu ni ya kulia."64 Wanachuoni wamefafanua makusudio ya Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kwa Hadiyth hii, yaani ili mtu asifikirie ya kwamba kuna upungufu katika Hadiyth hiyo nyingine. Baadhi ya watu wanaweza kufikiria ya kwamba huyo Mkono wa kushoto au mwingine sio mkamilifu kama wa kulia. Mkono wa Allaah wa kulia umethibitishwa katika Qur-aan na Sunnah. Allaah (Ta´ala) Kasema: ِ ‫َجيعا قَـبضته يـو‬ ِ ِ ِ ِ ِ ‫السماوات مطم‬ ِ ‫قي‬ ِ ‫اْلَر‬ ِِ ‫ق قَ م‬ ِ‫ش‬ ‫ن‬ َّ ‫ح‬ ُ‫ر‬ َّ ‫ع‬ َ ‫كو‬ ‫ما يُ م‬ َٰ ‫ع‬ َ َ‫ما ق‬ َ َ‫ا‬ ُ ‫وم م‬ َ ‫وتَـ‬ َ ‫ض َ ً م َُ ُ َ م‬ َ ‫سمب‬ ُ ‫ويَّات بيَمينه‬ َ ُ َ َ َّ ‫و‬ َ َ ‫م الم‬ َ َ‫روا اللَّـه‬ َ‫و‬ َ ُ‫َحاَه‬ َ ‫امة‬ َ ‫دره‬ ُ‫د‬ َ “Na hawakumthamini Allaah inavyostahiki kuthaminiwa; na ardhi yote Ataikamata (Mkononi Mwake) Siku ya Qiyaamah; na mbingu zitakunjwa Mkononi Mwake wa kulia. Subhaanahu wa Ta’ala (Ametakasika na Ametukuka kwa ‘Uluwwa) kutokana na yale (yote) wanayomshirikisha.”65 Katika Aayah hii wanaradiwa Mu'attwilah ambao wanasema kuwa Mkono wa kuthibitishwa unapelekea katika kufananisha na viumbe. Vipi mtu wa busara ambaye atazingatia Aayah hii na kusoma jinsi Mkono wa Allaah umeelezwa kwa njia hii kubwa na kamilifu (anaweza) kusema kwamba maana yake ni kufananisha na viumbe mtu akithibitisha Mkono wa Allaah kama mkono halisi? 64 Muslim (1827). (az-Zumar 39 : 67) 65 42 Isitoshe, jina zinazoendana sambamba kwa mambo mawili haina maana kuwa uhakika wake ni sawa. Ikiwa hali ni hivyo kati ya viumbe, tofauti ni kubwa zaidi kati ya Muumba na kiumbe. Mwandishi: Shaykh ´Abdur-Razzaaq bin ´Abdil-Muhsin al-´Abbaad Chanzo: at-Tuhfah as-Saniyyah, uk. 41-42 Allaah Kamuumba Aadam Kwa Mkono Wake 271 - Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu 'anhu) kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Allaah ('Azza wa Jalla) Kamuumba Aadam ('alayhis-Salaam) kwa Mkono Wake siku ya Ijumaa. Akampulizia roho kutoka Kwake na Akaamrisha Malaika wamsujudie."66 272 – Inatakiwa kuwaambia Jahmiyyah ambao wanapinga kwamba Allaah ('Azza wa Jalla) kamuumba Aadam kwa Mkono Wake: "Nyinyi hamuamini Qur-aan. Mmeikanusha Sunnah na mmekwenda kinyume na Ijmaa´. " 273 – Ambayo Qur-aan imethibitisha, Kaamrisha Allaah ('Azza wa Jalla) Malaika kumsujudia Aadam. Wote wakafanya isipokuwa tu Ibliys. Allaah ('Azza wa Jalla) Kasema kuhusu Ibliys: ‫قال يا إبليس ما منعك أن تسجد لما خلقت بيدي أستكبرت أم كنت من العالين‬ “(Allaah) Akasema: “Ee Ibliys! Nini kilichokuzuia usimsujudie Niliyemuumba kwa Mikono Yangu? Je, umetakabari, au umekuwa miongoni mwa waliojitukuza?”67 66 Muslim (845), Maalik (1/108), Abu Dawuud (1046) na wengineo. (Swaad 38:75) 67 43 274 – Ibliys akaingiwa na wivu kwa kuwa (Allaah) Alimuumba Aadam kwa Mikono Yake tofauti na yeye. 275 - Wakati Muusa alikutana na Aadam na wakaanza kujadili, akasema Muusa kumwambia Aadam: "Wewe ndiye Aadam, baba yetu. Allaah Kakuumba kwa Mkono Wake, Akakupulizia roho kutoka Kwake na Akaamrisha Malaika kukusujudia." Hapa anaongelea Muusa kupitia hatua ambazo Allaah Alikuwa nazo hususan na Aadam, tofauti na wengine. Yule anayekanusha hili, ni kafiri. Kisha akamjibu Aadam na kusema: "Je, ni wewe Muusa, ambaye Allaah Kakuchagua kwa ujumbe Wake na kwa Maneno Yake (kwa kuongea nawe), Kakuandikia Tawraat kwa Mkono Wake na ambaye umesoma Tawraat?" 276 - Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu ´anhu) kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Aadam na Muusa walijadiliana. Muusa akamwambia: "Aadam, Allaah Kakuumba kwa Mkono Wake, Akakupulizia roho kutoka Kwake, Akaamrisha Malaika wakusujudie na akakuacha ueshi Peponi."68 277 – Hoja ya Muusa kwa Aadam ilikuwa ni kwamba Allaah Kamuumba kwa Mkono Wake. Kwa upande mwingine, hoja ya Aadam kwa Muusa kwamba Allaah Kaandika Tawraat kwa Mkono Wake. 278 - Ibn 'Abbaas (Radhiya Allaahu 'anhumaa) Kasema: "Allaah ('Azza wa Jalla) Kamteua Ibraahiym kwa urafiki wa karibu (Khullah), Muusa kwa kuongea naye na Muhammad kwa muono – Swalah na salaam ziwe juu yao." Mwandishi: Abu Bakr al-Ajurriy Chanzo: ash-Shari´ah, uk. 331-334 Daar al-Kitaab al-´Arabiy 68 al-Bukhaariy (6614), al-Humaydiy (1116), Ibn Abiy 'Aasim (153) na wengineo. 44 Allaah Ana Mikono Miwili Na Yote Ni Ya Kulia 268 - Ibn 'Umar (Radhiya Allaahu 'anhumaa) kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Kitu cha kwanza Allaah ('Azza wa Jalla) Kuumba, ni kalamu. Aliichukua kwa Mkono Wake wa kulia - na Mikono Yake yote miwili ni ya kulia – Akaandika kuwepo kwa dunia, ´amali za wenye kutenda, ya uchaji Allaah na ya uasi." 269 - 'Abdullah bin ´Amr (Radhiya Allaahu ´anhu) kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Siku ya Qiyaamah, wale ambao ni waadilifu watakuwa upande wa Mkono wa kulia wa Allaah ('Azza wa Jalla) - na Mikono Yake yote ni miwili - juu ya mimbari ya nuru."69 270 - 'Abdullaah bin Salaam (Radhiya Allaah 'anhu) kasema katika Hadiyth yake ndefu: "Kisha akasema: "Aadam, chagua!" Akasema: "Mola, nachagua Mkono Wako wa kulia na Mikono Yako yote ni ya kulia.” Akaunyoosha na huko akaona watoto wake katika watu wa Peponi. Akasema: "Mola, ni kina nani hawa?" Akasema: “Ni watoto wako hadi Siku ya Qiyaamah ambao Nimeamua Kuumba kwa watu wa Peponi.”” Mwandishi: Imaam Abu Bakr al-Ajurriy Chanzo: ash-Shari´ah, uk. 329-330 Daar al-Kitaab al-´Arabiy 69 Muslim (1827), Ibn Hibban (4484), Nasa'iy-(8/221) na wengineo. 45 KUJA KWA ALLAAH Kuja Kwa Allaah Kunatoa Ushahidi Kushuka Kwake Kuna Hadiyth nyingi kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kuhusu kuja kwa Allaah siku ya Qiyaamah. Hali kadhalika kuja Kwake kwa watu wa Peponi siku ya Ijumaa. Ni moja ya hoja ambayo Salaf walikuwa wanatumia dhidi ya wale wanaokanusha Hadiyth [ya kushuka]. Wakawafafanulia kwamba Qur-aan inathibitisha maana ya Hadiyth. Kwa njia hii, alijadiliana nao kwa mfano Ishaaq bin Raahuuyah dhidi ya Jahmiyyah walipokuwa kwa mtoto wa mfalme Khuraasaan 'Abdullaah bin Twaahir. Abu 'Abdillaah ar-Ribaatwiy alisema: "Siku moja nilikaa katika kikao cha 'Abdullaah bin Twaahir na Ishaaq bin Raahuuyah alikuwepo. Akaulizwa kuhusu Hadiyth ya kushuka kama ni Swahiyh. Akasema: "Ndiyo." Hivyo, wakasema baadhi ya wanaume wa 'Abdullaah: "Abu Ya'quub! Je, unamaanisha ya kwamba Allaah Hushuka kila usiku?” Akasema: “Ndio." Hivyo akasema: “Hushuka vipi?” Akajibu: “Thibitisha kwanza kuwa Yuko juu. Kisha baada ya hapo nitakueleza kushuka." Mtu yule akasema: "Nathibitisha kuwa Yuko juu." Ishaaq akasema: "Allaah (Ta´ala) Kasema: ‫وجاء ربك والملك صفا صفا‬ ”Na akaja Mola Wako na Malaika safu safu.”70 Hivyo akasema prince ´Abdullaah bin Twaahir: "Hii ni siku ya Qiyaamah." Ishaaq akajibu: "Allaah Akuthibitishe prince! Kipi kitachomzuia Yeye Anayekuja siku ya Qiyaamah kutokuja leo?" Mwandishi: Shaykh-ul-Islaam Ahmad bin Taymiyyah Chanzo: Sharh Hadiyth-in-Nuzuul, uk. 39-40 at-Twabariy Kuja Kwa Allaah 70 (al-Fajr 89 : 22) 46 Allaah ('Azza wa Jalla) Kasema: ‫وجاء ربك والملك صفا صفا‬ ”Na akaja Mola Wako na Malaika safu safu.”71 Allaah (Ta´ala dhikruh) Kasema: "Wakati Mola Wako Akaja, Muhammad, na Malaika Wake katika safu safu, safu baada ya safu." Mwandishi: Imaam Muhammad bin Jariyr at-Twabariy (d. 310) Chanzo: Jaami´-ul-Bayaan (30/232) Na Akaja Mola Wako Na Malaika Safu Safu Allaah (Subhanahu wa Ta'ala) Kasema: ‫وجاء ربك والملك صفا صفا‬ ”Na akaja Mola Wako na Malaika safu safu.”72 Yaani (Akaja) kuwahukumu viumbe Wake. Hili litafanyika baada ya viumbe kumuomba kiongozi wa wanaadamu, Muhammad (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam), kumuomba Allaah (asimamishe Qiyaamah). Kabla ya hapo, waliwaomba Mitume wengine wanne wakubwa. Wote wataomba radhi na kusema: "Sina haki ya hilo." Hatimaye, wataenda kwa Muhammad (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) ambaye atasema: 71 (al-Fajr 89 : 22) (al-Fajr 89 : 22) 72 47 "Mimi ndiye mwenye haki ya hilo! Nina haki ya hilo!" Atamuomba Allaah (Ta´ala) ili aje (ya'tiy) kuwahukumu [viumbe]. Namna hii ndivyo Allaah Atamruhusu suala hili. Hii ndio itakuwa Shafaa´ah (uombezi) ya kwanza na huitwa "cheo kinachosifika" (al-Maqaam al-Mahmuud). Hapo ndipo Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) Atakuja (yajiy') Kuhukumu vile Apendavyo. Wakati wa tukio hili, Malaika watakuja (yaji´uun) mbele Yake safu safu. Mwandishi: Imaam Ismaa´iyl bin Kathiyr ad-Dimashqiy Chanzo: Tafsiyr al-Qur-aan al-´Adhwiym (4/657-658) Mu’assasah ar-Risaalah, 1422/2001 48 SAUTI YA ALLAAH Allaah Huongea Kwa Sauti Ya Kusikika Kuhusiana na Sauti ya Allaah, imepokelewa na 'Abdullaah bin Unays kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) ya kwamba amesema: "Ataita kwa Sauti inayosikika na wote walio karibu na mbali: “Mimi ndiye Maalik (Mfalme)! Mimi ndiye Maalik!””73 Imepokewa na Ahmad na maimamu wengine. al-Bukhaariy kataja hii kama dalili yenye nguvu. Ibn Mas'uud kaeleza kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Wakati Allaah Anatamka kwa Wahyi, wakaazi wa mbinguni wanasikia Sauti Yake kama mnyororo dhidi ya jiwe74 na wanasujudu."75 Kusema kwamba herufu na sauti hutoka kwa nje ya njia tu ni batili na haliwezekani. Allaah (Ta´ala) Kasema: ‫يوم نقول لجهنم هل امتألت وتقول هل من مزيد‬ ”Siku tutapoiambia Jahannamu: ”Je! Umejaa?” Nayo itasema: “Je! Kuna ziada?””76 Kaeleza kwamba mbingu na dunia vimesema: ‫أتينا طائعين‬ “Njooni mkiwa mmetii (kwa khiari) au kukirihika.”77 al-Bukhaariy (13/453) na al-Adab al-Mufrad (970) na Khalq Af'aal-il-'Ibad, uk. 131 na Ahmad (3/495). Hasan kasema hivyo al-Mundhiriy katika "at-Targhiyb wat-Tarhiyb". al-Hakim kasema: "Isnadi ni Swahiyh." adh-Dhahabiy kakubaliana nae. 73 Jiwe gumu sana al-Bukhaariy (13/453), Abu Dawuud (4738) na Ibn Khuzaymah katika Kitaab-ut-Tawhiyd, uk. 95. Swahiyh kasema al-Albaaniy katika "Silsilat-ul-Ahaadiyth as-Swahiyhah" (1293). 74 75 76 77 (Qaf 50 : 30) (Fusw-Swilat 41 : 11) 49 Maneno haya hayatoki si nje ya njia wala si kwenye eneo. Vile vile, imepokelewa kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kwamba ule mguu wa sumu ulizungumza naye78 na kwamba jiwe79 na mti vilimtolea Salaam80. Mwandishi: Imaam Swiddiyq Hasan Khaan Chanzo: Qatf-uth-Thamar, uk. 84-85 Hadiyth Zilizo Swahiyh Kuhusu Sauti Ya Allaah Katika mlango "ar-Radd 'alaa al-Jahmiyyah" wa "as-Swahiyh" yake kataja kwamba al-Bukhaariy na mnyororo wa kupunguzwa: "Ataita kwa Sauti inayosikika na wote walio karibu na mbali: “Mimi ndiye Maalik (Mfalme)! Mimi ndiye Maalik!””81 Alikusanya mchanganyiko wa Hadiyth zote za Sauti. Mbali na kauli za Maswahabah na waliokuja baada yao, ni zaidi ya Hadiyth kumi kutoka kwa (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam). Nilizifuatilia na kuzikusanya. Iliyosahihi zaidi ni ile al-Bukhaariy kasimulia baada ya Hadiyth hii: 'Umar bin Hafs kanieleza: Baba yangu katueleza: al-A'mash katueleza: Abu Swaalih katueleza, kutoka kwa Abu Sa'iyd al-Khudriy ambaye kasema kuwa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam ) kasema: "Allaah Atasema: "Aadam!" Hivyo atajibu: "Ninakuitikia." Kisha Ataita kwa Sauti: “Allaah Anakuamrisha utoe nje kundi katika Ummah wako Motoni."82 78 al-Bukhaariy (6/272). Muslim (2276). at-Tirmidhiy (3703). al-Bukhaariy na Fath-ul-Baari (13/452). al-Bukhaariy (7483). 79 80 81 82 50 Mwandishi: Imaam Shams-ud-Diyn adh-Dhahabiy Chanzo: Kitaab-ul-´Arsh (2/95) 51 SURA YA ALLAAH Allaah Kamuuumba Aadam Kwa Sura Yake 256 - Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu 'anhu) kaeleza kwamba Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Ikiwa mtu katika nyinyi atapiga [mtu mwengine], basi aepuke uso. Kwa hakika, Allaah (Ta´ala) Kamuumba Aadam kwa sura Yake."83 257 - Abu Hurayrah akasema: "Kwa hakika Allaah ('Azza wa Jalla) Kamuumba Aadam kwa sura Yake." 258 – Mapokezi haya Muislamu analazimika kuyaamini, na haitakiwi kusema "Vipi?" au "Kwa nini?". Ni wajibu kuzipokea kwa kujisalimisha na kuzithibitisha, bila ya kuzifanyia utafiti. Haya yamesemwa na maimamu wa hapo kabla. 259 - Abu Bakr al-Marwaziy kasema: "Nilimuuza Abu 'Abdillaah Ahmad bin Hanbal (Rahimahu Allaah) juu ya Hadiyth kuhusu Sifa na Majina (ya Allaah), kama Kuona na kuhusu historia ya ´Arshi, ambazo zinapingwa na Jahmiyyah. Akasema: “Wanachuoni wamezikubali. Makadirio yanakubaliwa vivyo hivyo kama yalivokuja.”" 260 - Abu Bakr al-Marwaziy alisema: "Abu Bakr bin Abiy Shaybah na 'Uthmaan bin Abiy Shaybah walimuomba Ahmad bin Hanbal idhini ya kupokea Hadiyth hizi wanazokanusha Jahmiyyah. Akasema: "Zitangazeni! Kwa hakika wanachuoni wamezikubali.'" 261 – Nilisikia Abu 'Abdillaah az-Zubayriy aliulizwa kuhusu maana ya Hadiyth hii. Akasema: "Tunaziamini kwa Imani ya kweli, bila ya kuziulizia. Hata hivyo, tunasimama pale waliposimama. Hivyo, tunasema katika suala hili yale mpokeaji aliyosema." 83 al-Bukhaariy (2559), Muslim (2612), Ahmad (2/244) na wengineo. 52 Mwandishi: Imaam Abu Bakr al-Ajurriy Chanzo: ash-Shari´ah, uk. 319-320 Daar al-Kitaab al-´Arabiy 53 KUCHEKA KWA ALLAAH Ibn Maajah Kuhusu Kucheka Kwa Allaah Mlago: Waliyokanusha Jahmiyyah 181 - Abu Bakr bin Abiy Shaybah katueleza: Yaziyd bin Haaruun katueleza: Hammaad bin Salamah katueleza, kutoka kwa Ya'laa bin ´Atwaa, kutoka kwa Wakiy´ bin Hudus, kutoka kwa mjomba wake Abu Raziyn ambaye alieleza kuwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mola Wetu Anacheka kwa maelezo ya waja Wake wakati kubadilika Kwake kwa kweli kuko karibu." Nikasema: “Je, Mola Wetu Anacheka ewe Mtume wa Allaah?" Akasema: "Ndiyo." Kisha akasema: "Basi Mola Ambaye Anacheka hatotunyima kamwe kitu kizuri."84 Mwandishi: Imaam Muhammad bin Yaziyd bin Maajah al-Qazwiyniy (d.273) Chanzo: as-Sunan (181) Ibn Khuzaymah Kuhusu Kucheka Kwa Allaah 49 – Mlango: Uthibitisho wa Kucheka Kwa Mola Wetu ('Azza wa Jalla) Hili litafanyika bila mtu kuelezea kucheka Kwake au kufananisha [kucheka Kwake] na kucheka kwa viumbe. Tunaamini ya kwamba Anacheka kama ambavyo Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) alivyotufunza. Tunakaa 84 al-Albaaniy kasema: "Hasan." (as-Sahiyhah 2810) 54 kimya kuhusu namna85 Anavyocheka (Jalla wa ´Alaa). Allaah ('Azza wa Jalla) Kalificha hilo kwetu [Ghayb] na Hakutueleza namna Anavyocheka. Sisi tunasema yale ambayo Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) aliyosema na tunaamini hilo kwa mioyo yetu na tunanyamazia yale ambayo hatukupata kuyajua katika yale ambayo Allaah Kayafanya Ghayb Kwake Mwenyewe. 329 - Ibn Mas'uud kaeleza kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Je, hamniulizi kwa nini nacheka? Namcheka mtu ambaye Mola wa viumbe (´Azza wa Jalla) Alimcheka wakati alisema Kumwambia Yeye: ”Je, unanitania?" Kisha Akasema: ”Sikutanii, mambo yote yako katika mamlaka Yangu.” Baada ya hapo Akamuingiza Peponi.” Mwandishi: Imaam Abu Bakr bin Khuzaymah (d. 311) Chanzo: Kitaab-ut-Tawhiyd (2/563) Ibn Battah Kuhusu Kucheka Kwa Allaah Shikamaneni na elimu yenu – Allaah Awarehemu – ya kwamba ni katika sifa ya watu wa haki kumthibitishia na kukubali mapokezi sahihi bila ya kupinga kwa kulinganisha na maoni na matamanio. Imani ni kuthibitisha na muumini anathibitisha. Allaah ('Azza wa Jalla) kasema: ِ َ‫ِّمَّا قَضيَ ويسليموا ت‬ ِ َ ‫كم‬ ِ‫ؤ‬ َِ ‫َّل‬ ِ ِ ُ ََ‫دوا ِِف أ‬ ‫َّت ُ ي‬ ‫يما‬ ُ‫م‬ َ َّ‫ُث‬ َ‫ك‬ َ َ‫ف‬ َ ‫منُو‬ ُ ‫َي‬ َ ‫يما‬ ‫َّل يـُ م‬ َ ‫ربي‬ ٰ َّ ‫ح‬ ُ ‫ر بَـميـنَـ‬ َ‫ش‬ ً‫ر‬ َ ‫م‬ َ ‫ن‬ ‫فس ه م‬ ‫هم‬ ً ‫سل‬ ‫جا ي َ م َ َ ُ َ ُ م‬ َ ‫وك ف‬ ُ َ‫ُي‬ َ‫و‬ َ ‫َل‬ َ‫ح‬ َ‫ج‬ ”Basi Naapa kwa Mola wako, hawatoamini mpaka wakufanye wewe ni hakimu (mwamuzi) katika yale wanayotofautiana baina yao, kisha wasione katika nyoyo zao uzito katika uliyohukumu na wajisalimishe kwa unyenyekevu.”86 Katika sifa ya waumini ni kwamba wanamsifia Allaah kama jinsi Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) Alivyojisifia Yeye Mwenyewe na kama jinsi Mtume 85 86 Kayfiyyah (an-Nisaa 04 :65) 55 Wake (Swalla Allaahu ´alayhi wa sallam) alivyomsifia kupitia yale ambayo yamesimuliwa na wanachuoni na kupokelewa na wapokezi waaminifu. Wanatoa dalili kwa yale waliyopokea kwa yale mazuri na yasiokuwa mazuri, ya mila na mapokezi. Hakusemwi kwa yale ya sahihi yaliyopokelewa kutoka kwa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) "Vipi?" au "Kwa nini?". Wanafuata na hawazushi. Wanajisalimisha na hawana kipingamizi. Wametosheka na hawana shaka. Katika mambo ya sahihi yaliyopokelewa kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kupitia wapokezi waaminifu na ambayo waumini ni lazima wayaamini na ni Haramu kwenda kinyume chake, ni [kuamini kwamba] Allaah (Ta´ala) Anacheka. Linakanushwa na analikanusha tu mtu wa Bid´ah ambaye hali yake imehukumiwa na wanachuoni. Huyu ni katika yale mapote yaliyopotea na maoni kutelekezwa na maoni yaliyokataliwa – Allaah Atulinde sisi na nyinyi na Bid´ah zote na upotevu. 67 - Abu Raziyn al-'Uqayliy (Radhiya Allaahu 'anhu) kaeleza kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mola Wetu Anacheka kwa maelezo ya waja Wake wakati kubadilika Kwake kwa kweli kuko karibu." Nikasema: “Je Mola Wetu Anacheka ewe Mtume wa Allaah?" Akasema: "Ndiyo." Kisha akasema: "Basi Mola Ambaye Anacheka hatotunyima kamwe kitu kizuri."87 68 - Abu Muusa al-Ash'ariy (Radhiya Allaahu 'anhu) kaeleza kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mola Wetu Atajidhihirisha kwetu siku ya Qiyaamah Akicheka.”88 Abu Hurayrah (Radhiya Allaahu 'anhu) kaeleza kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Allaah (Ta´ala) Anawacheka watu wawili. Mmoja wao anamuua mwenzake na wote wawili wanaingia Peponi. Yule aliyeuawa anapigana katika njia ya Allaah na yule aliyeua Atasamehewa na ('Azza wa Jalla). Kisha atapigana yule aliyeua katika njia ya Allaah na kufa shahidi".89 al-Albaaniy kasema: ”Hasan.” (as-Swahiyhah 2810) 88 al-Albaaniy kasema: ”Swahiyh.” (as-Swahiyha 755) 87 89 al-Bukhaariy (2826), Muslim (1890), Ibn Maajah (191) na wengineo. 56 Mwandishi: Imaam ´Ubaydullaah bin Muhammad bin Battah al-´Ukbariy (d. 387) Chanzo: al-Ibaanah al-Kubraa (3/3/91) Ibn Abiy 'Aasim Kuhusu Kucheka Kwa Allaah Mlango 118: Yaliyotajwa kuhusu kucheka kwa Allaah ('Azza wa Jalla) 554 - Hudbah bin Khaalid katueleza: Hammaad bin Salamah katueleza, kutoka kwa Ya'laa bin ´Atwaa´, kutoka kwa Wakiy´ bin Hudus, kutoka kwa Abu Raziyn ambaye kaeleza ya Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mola Wetu Anacheka kwa maelezo ya waja Wake wakati kubadilika Kwake kwa kweli kuko karibu." Nikasem: “Je Mola Wetu Anacheka ewe Mtume wa Allaah?" Akasema: "Ndiyo." Kisha akasema: "Basi Mola Ambaye Anacheka hatotunyima kamwe kitu kizuri."90 555 - Ibn Musaffaa katueleza: Baqiyyah bin al-Waliyd katueleza: az-Zubaydiy katueleza, kutoka kwa az-Zuhriy, kutoka kwa 'Atwaa' bin Yaziyd, kutoka kwa Abu Hurayrah, kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) ambaye amesema kuwa mtu wa mwisho ambaye ataingia Peponi atasema: "Eeh Mola! Usiniache nikawa kiumbe Chako chakuangamia.” Atamuomba mpaka hapo Allaah (Ta´ala) Atapomcheka na kumuingiza Peponi.”91 90 al-Albaaniy kasema: "Hasan." (as-Swahiyhah 2810) 91 al-Albaaniy kasema: "Isnadi yake ni Hasan na Swahiyh." (Dhilaal-ul-Jannah, uk. 256). 57 Mwandishi: Imaam Abu Bakr bin Abiy ´Aasim ash-Shaybaaniy (d. 287) Chanzo: as-Sunnah (554-555) 58 ALLAAH KUWA NA PAMOJA NA VIUMBE VYAKE Allaah Kuwa Na Viumbe Vyake Haina Maana Anachanganyika Nao Kimwili Hanbal bin Ishaaq kasema katika kitabu "as-Sunnah": "Nilimwambia Abu ´Abdillaah Ahmad bin Hanbal: "Nini manaa ya Maneno ya Allaah: ‫وهو معكم أين ما كنتم‬ "Naye yupamoja nanyi popote mlipo.”92 ‫ألم تر أن َّللا يعلم ما في السماوات وما في اْلرض ما يكون من نجوى ثَلثة إال هو رابعهم وال خمسة إال هو سادسهم‬ ‫وال أدنى من ذلك وال أكثر إال هو معهم أين ما كانوا ثم ينبئهم بما عملوا يوم القيامة إن َّللا بكل شيء عليم‬ "Kwani huoni kwamba Allaah Anajua vilivyomo katika mbingu na vilivyomo katika ardhi? Hauwi mnong'ono wa watu watatu isipokua Yeye huwa ni wanne wao, wala wa watano isipokuwa Yeye huwa ni wa sita wao. Wala wa wachache kuliko hao, wala walio wengi zaidi, isipokuwa Yeye yu pamoja nao popote pale walipo. Kisha Siku ya Qiyaamah Atawaambia waliyoyatenda. Hakika Allaah ni Mjuzi wa kila kitu.”93 Akajibu: "Ni elimu yake. Anajua yaliyofichikana na ya dhahiri. Anajua na kushuhudia yote. Anajua yale yaliyofichikana. Mola Wetu Yuko juu ya ´Arshi bila ya mpaka wala namna gani. Kursiy Yake imeizunguka mbingu na ardhi." Imaam Ahmad akafafanua maana ya “Ma'iyyah” [kuwa Kwake pamoja na viumbe Vyake], kwa ufafanuzi katika " ar-Radd 'alaa al-Jahmiyyah". Ma´iyyah imetajwa katika Qur-aan kwa njia ya jumla, kama ilivyo katika Aayah hizi mbili, na kwa njia maalum, kama ilivyo katika Aayah ifuatayo: ‫إن َّللا مع الذين اتقوا والذين هم محسنون‬ 92 93 (al-Hadiyd 57 : 04) (al-Mujadilah 58 : 07) 59 "Hakika Allaah Yu Pamoja ni Muhsinuwn (wema).”94 na wenye taqwa, na wale ambao wao ‫قال ال تخافا إنني معكما أسمع وأرى‬ “(Allaah) Akasema: “Msikhofu; hakika Mimi Niko pamoja nanyi, Nasikia na Naona.”95 ‫ال تحزن إن َّللا معنا‬ "Usihuzunike, hakika Allaah Yu Pamoja nasi.”96 Ingekuwa maana yake kwamba Yeye yuko pamoja na kila kitu kwa Dhati Yake, sura hii ya jumla ingegongana na ile ya maalum. Ni jambo linalojulikana ya kwamba Kauli ya Allaah: ‫ال تحزن إن َّللا معنا‬ "Usihuzunike, hakika Allaah Yu Pamoja nasi.”97 ni maalum kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) na Abu Bakr kinyume na maadui zao makafiri. Hali kadhalika Kauli Yake: ‫إن َّللا مع الذين اتقوا والذين هم محسنون‬ "Hakika Allaah Yu Pamoja ni Muhsinuwn (wema).”98 na wenye taqwa, na wale ambao wao ni maalum kwa wale watendao mema na mazuri kinyume na madhalimu na wafanyao madhambi. Neno Ma'iyyah si katika kiarabu wala Qur-aan halina maana ya kuchanganyika kimwili kati ya dhati mbili. Mfano wa hilo ni Kauli ya Allaah: ‫محمد رسول َّللا والذين معه‬ " Muhammad ni Mtume wa Mwenyezi Mungu. Na waliopamoja naye... "99 ‫فأولئك مع المؤمنين‬ (an-Nahl 16 : 128) (Twaaha 20 : 46) 96 (Tawbah 09 : 40) 97 (Tawbah 09 : 40) 98 (an-Nahl 16 : 128) 99 (al-Fath 48 : 29) 94 95 60 "Basi hao watakuwa pamoja na Waumini... “100 ‫اتقوا َّللا وكونوا مع الصادقين‬ " Mcheni Allaah na kuweni pamoja na As-Swaadiqiyn (wakweli)!"101 Na kuna dalili nyingi mfano wa hizi. Ndio maana ni jambo lisilowezekana Kauli ya Allaah: ‫وهو معكم أين ما كنتم‬ " Naye yu pamoja nanyi popote mlipo.”102 ikawa na maana ya kwamba Dhati Yake imechanganyika na dhati ya viumbe. Isitoshe, Kaanza Aayah kwa kuongelea kuhusu elimu na kaimalizia kwa kuongelea kuhusu elimu. Hivyo basi, muktadha unathibitisha ya kwamba Anamaanisha ya kuwa ana elimu ya viumbe Vyake. Mwandishi: Shaykh-ul-Islaam Ahmad bin Taymiyyah Chanzo: Sharh Hadiyth-in-Nuzuul, uk. 127 (an-Nisaa 04 : 146) (Tawbah 09 : 119) 102 (al-Hadiyh 57 : 04) 100 101 61 Ni Nani Mtu Wa Kwanza Aliyesema Kuwa Qur-aan Imeumbwa? 630 - Ibn Shawdhab kasema: "Yeye - yaani Jahm – hakuswali kwa muda wa siku arubaini kutokana na shaka [ya kuwepo kwa Allaah]. Baadhi ya Sumaniyyah103 walijadiliana na yeye na hivyo akawa ameacha Swalah kwa muda wa siku arubaini." 631 - Yaziyd bin Haaruun kasema: "Qur-aan ni Maneno ya Allaah. Ghadhabu ya Allaah iwe juu ya Jahm na wale ambao wanaona na kufikiri kama yeye. Alikuwa ni mkanushaji Kaafir aliyeacha Swalah kwa muda wa siku arubaini kwa kuwa alikuwa na mashaka ya Uislamu." Yaziyd alisema: "Ibn Ahwaz kamnyonga yeye Asbahaan kutokana na tamko hili." 632 - 'Ubayd bin Haashim kasema: "Mtu wa kwanza kusema kwamba Qur-aan imeumbwa ni Jahm. Banu ´Umayyah walimwita ili wamnyonge kisha kukawa kimya tena. Kisha kukajitokeza mtu Kuufah na kusema kwamba Qur-aan imeumbwa. Wakati Ibn Abiy Laylaa alipata khabari hiyo, alikwenda kwa ´Iysa bin Muusa na kumwambia hilo. Kisha akamwandikia Abu Ja'far na Abu Ja'far akamwandikia na kusema: "Muache atubie. Ikiwa hakufanya hivyo akatwe kiichwa chake." Mtu huyo akatubia na kukawa kimya tena.” 633 – Sa´iyd bin Rahmah kasema: 103 Dhehebu la kihindi. 62 "Jahm, ghadhabu za Allaah ziwe juu yake, alijitokeza mwaka 130 H na kusema kwamba Qur-aan imeumbwa. Hivyo wakakubaliana wanachuoni ya kwamba maoni yake ni kufuru (Kufr) – na hili ndilo waliloeleza watu kutoka kwao". 634 - Khalaf bin Sulaymaan al-Balkhiy kasema: "Jahm alikuwa ni mwenye kutoka Kuufah. Alikuwa ni mwenye ufaswaha wa kuongea lakini hakuwa msomi. Alikutana na watu wawili kutoka Sumaniyyah waliomwambia: "Tueleze yule unayemwabudu." Hivyo akasema: "Nipe muda kidogo." Kisha akawaendea nje na kusema: "Ni huyu upepo, na kila kitu na katika kila kitu.”" Abu Mu'aadh bin Sulayman bin Khalaf al-Balkhiy kasema: "Adui wa Allaah kadanganya. Kwa hakika, Allaah Yuko juu ya mbingu juu ya ´Arshi na Yuko kama jinsi Alivyojielezea Yeye Mwenyewe." 636 - Hishaam bin 'Abdil-Malik alimwandikia Ibn Ahwaz kumuua Jahm popote atapokutana nae. Ibn Ahwaz alikuwa ni gavana wa Marw. Mwandishi: Imaam Hibatullaah Laalakaa'iy Chanzo: Sharh Usuul I'tiqaad Ahl-is-Sunnah wal-Jamaa'ah (3/421-425) Mukhtasari na footnotes: Maktabah Daar-ul-Hadiyth.Com 63 Allaah Huongea Kwa Kutaka Kwake Na Kwa Uwezo Wake Watu wa kwanza katika Uislamu waliokanusha kuwa Allaah Huwakurubia waja Wake ilikuwa ni Jahmiyyah na Mu'tazilah wanaokubaliana nao. Walikanusha hata Sifa na kustawaa juu ya ´Arshi. Kisha akaja Ibn Kullaab na kuwapinga na akathibitisha Sifa na kustawaa juu ya ´Arshi. Hata hivyo akakubaliana nao ya kwamba Allaah Hajisifii kwa sifa za khiyari. Hivyo akazua maoni yake kuhusu Qur-aan na kusema kwamba Qur-aan ni ya milele na kwamba Allaah Haongei kwa uwezo Wake. Ni jambo lisilojulikana ya kwamba kuna mtu yeyote katika Salaf aliyesema hivyo. Kwa hakika, kumepokelewa [mapokezi mengi] kutoka kwao [Salaf] kwamba Qur-aan ni Maneno ya Allaah na kwamba haikuumbwa na kwamba Allaah Aliitamka kwa kutaka na Uwezo Wake, jambo ambalo limetajwa katika vitabu vingi. Mwandishi: Shaykh-ul-Islaam bin Ahmad Taymiyyah Chanzo: Sharh Hadiyth-in-Nuzuul, uk. 105 64 SUBIRA KAMILIFU YA ALLAAH Uvumilivu Wa Allaah Wa Kikamilifu Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema katika Hadiyth Swahiyh : "Hakuna ambaye ni mvumilivu kuliko Allaah. Wanamsifia kuwa na mtoto wakati Anawaponya na kuwapa riziki.”104 Sifa zote kamilifu zilizotimia zinamstahiki Allaah (Ta´ala). Hili ni jambo limethibitishwa na Shari'ah na akili. Ukamilifu huu kunaingia Majina Yake yote na Sifa Zake. Katika ukamilifu huu kunaingia Subira. Subira iliyotajwa na Mjumbe (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) haifanani na subira ya chengine chochote. Subira Yake ni kamilifu yenye nguvu na yenye nguvu za kuogofya. Inakabiliana na matusi ya viumbe waovu. Hawawezi kuepuka nguvu Zake. Maneno yao yote, riziki zao na mahitaji yao vinatokana na Allaah. Hawachumi chochote isipokuwa kwa ukarimu Wake. Anawaponya na kuwapa riziki. Hakupiti wakati isipokuwa wamezungukwa na ukarimu Wake. Amewafungulia milango ya Tawbah, Akawasahilishia kwalo na Akawaita kwalo. Amewaambia ya kwamba Atawasamehe na madhambi yao makubwa na kuwaingiza katika furaha ikiwa tu watatubu. Himidi zote ni Zako eeh Allaah, Mwenye Uvumilifu. Mwandishi: Imaam 'Abdur-Rahmaan bin Naaswir as-Sa'diy Chanzo: al-Fataawa as-Sa'diyyah, uk. 22 'Aalam-ul-Kutub, 1415/1995 104 Muslim (2804) 65 KUSHUKA105 KWA ALLAAH KILA USIKU KWENYE MBINGU YA DUNIA Je, Allaah Huacha ´Arshi Yake Wakati Anashuka? Swali: Ipi kauli yenye nguvu kuhusiana na kushuka kwa Allaah; je Huacha ´Arshi Yake au hapana? Jibu: Kauli sahihi ni mtu kutojiingiza katika suala hilo. Tunaamini ya kwamba Yuko juu ya ´Arshi Yake, na tunaamini ya kwamba hushuka. Hatusemi kuwa huacha au haachi. Hiyo ina maana kujiingiza katika Kayfiyyah [kueleza namna ilivyo – jambo ambalo ni Bid´ah kuuliza]. Mwandishi: 'Allaamah ´Abdur-Razzaaq 'Afiyfiy Chanzo: Fataawa wa Rasaa'il (1/162) ad-Daaraqutniy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah Mapokezi kutoka kwa Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kuhusu kwamba Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) hushuka kila usiku mbingu ya chini na huwasamehe wale wanaomuomba msamaha na huwapa wale wanaomuomba: 1 - 'Aliy bin Abiy Twaalib (Radhiya Allaahu ´anhu) kaeleza kwamba Mtume (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Wakati inapofika theluthi ya usiku, hushuka Allaah ('Azza wa Jalla) kwenye mbingu ya chini na kubaki hapo mpaka alfajiri inapoingia na kusema: "Je, kuna mtu anayeniomba ili Nimpe? Je, kuna mtu anayenihitaji kwa haja Nimkidhie haja yake? Je, kuna ambaye ni mgonjwa ili Nimponye? Je, kuna ambaye ni mwenye madhambi aombae msamaha ili nimsamehe?" 105 Kushuka au Kuteremka 66 Mwandishi: Imaam Abul-Hasan ´Aliy bin ´Umar ad-Daaraqutniy (d. 385) Chanzo: Kitaab-un-Nuzuul (1) Ahmad Na Ibn Raahuuyah Kuhusu Kushuka Kwa Allaah Nilimuuliza Ahmad (d. 241 - Radhiya Allaahu 'anhu) kuhusu [Hadiyth]: "Mola Wetu hushuka kila usiku mbingu ya chini wakati kunabaki theluthi ya mwisho ya usiku." "Watamuona Mola Wao ('Azza wa Jalla)." "Usilaani uso, kwa hakika Allaah ('Azza wa Jalla) Kamuumba Aadam kwa sura Yake." "Moto utalalamika kwa Mola Wake ('Azza wa Jalla) mpaka hapo Allaah Atapoweka Mguu Wake juu yake." "Muusa ('alayhis-Salaam) akampiga Malaika wa mauti (' alayhis-Salaam)." Imaam Ahmad akasema: “Zote ni Swahiyh.” Ishaq [d. 238 - bin Raahuuyah] kasema: "Zote ni Swahiyh na hazikanushwi ispokuwa tu na mtu wa Bid´ah au mtu ambaye ana maoni dhaifu.” Mwandishi: Imaam Ishaaq bin Mansuur al-Kawsaj (d. 251) Chanzo: Masaa'il-ul-Imaam Ahmad bin Hanbal wa Ishaaq bin Raahuuyah (2/535) Mfano Wa Uongo Wa Ibn Batuutah kuhusu Ibn Taymiyah 67 Ikiwa kama kusikia kwa Allaah si kama kusikia kwetu, kuona Kwake si kama kuona kwetu, kutaka Kwake si kama kutaka kwetu hali kadhalika kuhusu elimu na uwezo Wake, pia kunasemwa vile vile kuridhia Kwake si kama kuridhia kwetu, khasira Yake si kama khasira yetu, furaha Yake si kama furaha yetu na kushuka Kwake si kama kushuka kwetu na kulingana kwetu sawa. Mwandishi: Shaykh-ul-Islaam Ahmad bin Taymiyyah Chanzo: Sharh Hadiyth-un-Nuzuul, uk. 24 Uongo Dhidi Ya Ibn Taymiyyah Na Kushuka Kwa Allaah Ahl-us-Sunnah wanasema kwamba Allaah hushuka kwenye mbingu ya chini kama alivyosema Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) bila ya kufikiria hilo. Hawaelezei namna ya Sifa za Allaah kama zilivyo sifa za viumbe. Hawafikirii hata Sifa za Allaah. Mu'attwilah wanaokanusha Kushuka walifanya hivyo baada ya kulifikiria hilo. Wakaona kuwa kushuka kwa Allaah ni kama kushuka kwa viumbe. Kutokana na hili, wakawashutumu Ahl-us-Sunnah ya kwamba wanamfananisha Allaah na viumbe kwa kuthibitisha kwao Kushuka. Baadhi yao wakazusha uongo dhidi ya Shaykh-ul-Islam Ibn Taymiyyah na kwamba alishuka [teremka] mimbari na kusema: "Allaah hushuka kama jinsi ninavyoshuka mimi." Hili limesemwa na Ibn Batuutah. Huu ni uongo dhidi yake (Rahimahu Allaah). Ibn Taymiyyah alifungwa wakati Ibn Batuutah alipokwenda Damaskus. Yule ambaye anataka kujua ´Aqiydah aliyokuwa nayo Ibn Taymiyyah asome kitabu chake "Sharh Hadiyth-in-Nuzuul". Humo amekataza kufanana kwa kushuka kwa Allaah na viumbe. Sababu ya kumsingizia Shaykh-ul-Islaam Ibn Taymiyyah na wengine kwa hili, ni kwa sababu Kushuka wanakokuelewa tu ni kushuka kwa viumbe. Walipoona kuwa Ahl-us-Sunnah wanathibitisha Kushuka, wakawatuhumu kumfananisha Allaah na viumbe. Ametakasika Allaah kwa hili. 68 Mwandishi: Shaykh 'Abdur-Razzaaq bin 'Abdil-Muhsin al-'Abbaad Chanzo: at-Tuhfah as-Saniyyah, uk. 50 al-Barbahaariy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah Mapokezi haya yote ambayo umesikia lakini hayaingii akilini mwako, ambayo Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mioyo ya waja iko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya Allaah (´Azza wa Jalla).” "Kwa hakika Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) Hushuka chini kwenye mbingu ya chini." "Hushuka siku ya ´Arafah." "Hakutoachwa kutupwa [watu na mawe] Motoni mpaka hapo Allaah (´Azza wa Jalla) Atapoweka Mguu Wake juu yake.” Kauli ya Allaah (Ta´ala) kwa waja Wake: “Ukinijia Mimi, ntakujia kwa kasi.” "Kwa hakika Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) Hushuka siku ya 'Arafah." "Kwa hakika Allaah Kamuumba Aadam kwa sura Yake." “Nilimuona Mola Wangu kwa sura nzuri kabisa.” Na Hadiyth mfano wa hizo, ni lazima kwako kujisalimisha, kuzithibitisha, usijiingize katika namna na uwe ni mwenye kuzifurahia na kutosheka nazo. Usizifasiri kwa matamanio yako. Kwa hakika ni lazima kuamini hili. Yeyote yule ambaye atafasiri chochote katika hizo kwa matamanio yake au kuzikataa, ni Jahmiy. 69 Mwandishi: Imaam Abu Muhammad al-Hasan bin Khalaf al-Barbahaariy (d. 329) Chanzo: Sharh-us-Sunnah, uk. 74-76. Abu Daawuud Kuhusu Kushuka Kwa Allaah "Mlango: Radd kwa Jahmiyyah: Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mola Wetu (Tabaaraka wa Ta´ala) Hushuka kila siku katika mbingu ya chini wakati kunabaki theluthi ya usiku na kusema: "Je, kuna mtu anayeniomba ili Nimpe? Je, kuna mtu anayenihitaji kwa haja Nimkidhie haja yake? Je, kuna ambaye ananiomba msamaha ili Nimsamehe?” Mwandishi: Imaam Abu Daawuud Sulayman bin al-Ash'ath as-Sijistaaniy (d. 275) Chanzo: as-Sunan (4716) Abul-Hasan al-Ash'ariy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah Kinachothibitisha ya kwamba Allaah Kastawaa juu ya ´Arshi na si vinginevyo, ni yale yaliyopokelewa kuhusu Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) kasema: "Mola Wetu (Tabaaraka wa Ta´ala) Hushuka kila siku katika mbingu ya chini na kusema: "Je, kuna mtu anayeniomba ili Nimpe? Je, kuna ambaye ananiomba msamaha ili Nimsamehe?” Mpaka kunapopambazuka. 70 Mwandishi: Imaam Abul-Hasan ´Aliy bin Ismaa´iyl al-Ash'ariy (d. 330) Chanzo: al-Ibaanah, uk. 99 at-Tirmidhiy Kushuka Kwa Allaah Ama kuhusiana na mapokezi kama hii Hadiyth na Sifa zingine kama Allaah (Tabaaraka wa Ta´ala) Kushuka katika mbingu ya chini, wamesema wanachuoni ya kwamba ni Swahiyh. Inatakiwa kuziamini bila ya kuzifikiria au kuziulizia. Hili limepokelewa kutoka kwa Maalik bin Anas, Sufyaan bin ´Uyaynah na 'Abdullaah bin al-Mubaarak ambao wamesema: "Zipitisheni Hadiyth hizi bila ya kuzifikiria.” Hili limesemwa na wanachuoni wa Ahl-us-Sunnah wal-Jamaa´ah. Ama kuhusiana na Jahmiyyah, wanakanusha mapokezi haya na kusema ya kwamba zinamaanisha kufananisha (Tashbiyh). Allaah Kataja mara nyingi katika Kitabu Chake Mkono, Kuona na Kusikia. Allaah Kaeleza hili kwa njia nyingine kuliko njia ambayo wanachuoni wameielezea - yaani wa Jahmiyyah - wamesema: "Allaah Hakumuumba Aadam kwa Mkono Wake. Mkono unamaana ya nguvu." Ishaaq bin Ibraahiym [bin Raahuuyah] kasema: "Ni kufananisha tu ikiwa mtu atasema mkono ni kama mkono au unafanana na mkono au kusikia ni kama kusikia au kunafanana na kusikia. Huku ni kufananisha. Hata hivyo, sio kufananisha ikiwa mtu atasema kama jinsi Allaah Amevyosema "Mkono", "Kusikia" na "Kuona" bila ya kufikiria au kusema kuwa Mkono unafanana na Mikono mingine au ni kama mikono mingine. Huku ni kufananisha. Ambalo Allaah (Ta´ala) Kasema: ‫كم أ‬ َ ‫ه‬ َ ‫أس‬ ُ‫ع البَصِ ير‬ ُ ‫سمِي‬ َّ ‫ُو ال‬ ِ ِ‫ِثل‬ َ ‫وه‬ َ ‫شيأ ء‬ َ ‫لَي‬ “Hapana kitu kama mfano wake. Naye ni Mwenye kusikia Mwenye kuona.” (ashShura 42 : 11) 71 Mwandishi: Imaam Abu Iysa Muhammad bin Iysa at-Tirmidhiy (d. 279) Chanzo: al-Jaami' (659). Abu Bakr al-Ismaa'iyliy Kuhusu Kushuka Kwa Allaah Ahl-ul-Hadiyth wanaamini kwamba Allaah ('Azza wa Jalla) Hushuka katika mbingu ya chini kutokana na Hadiyth Swahiyh kutoka kwa Mtume wa Allaah (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam). Hii haitakiwi kulifikiria. Mwandishi: Abu Bakr Ahmad bin Ibraahiym al-Ismaa'iyliy (d. 371) Chanzo: I'tiqaad A'immah Ahl-il-Hadiyth, uk. 403 72 UMILELE WA ALLAAH NA WA VIUMBE Tofauti Kati Ya Umilele Wa Allaah Na Umilele Wa Peponi Na Motoni Kwamba Pepo na Moto vyote na wakaazi wavyo watabaki milele halikwenda kinyume kwamba ('Azza wa Jalla) ndie wa Mwisho ambaye hakutanguliwa na mtu wala kitu. Kwa kuwa Allaah ('Azza wa Jalla) umilele Wake ni Dhati Yake muhimu. Ama kuhusiana na watu wa Peponi na Motoni na umilele wao, ni wa milele tu kwa kuwa Allaah Amewaacha wawe hivyo. Wangelisitizwa pia ingelikuwa Allaah Hakuwaacha hivyo. Mwandishi: ´Allaamah ´Abdul-Muhsin bin Hamad al-´Abbaad Chanzo: Qatf-ul-Jannah ad-Daaniy, uk. 128-129 73 MIOYO YA WAJA IKO BAINA YA VIDOLE VIWILI VYA ALLAAH Mioyo Ya Waja Kuwa Baina Ya Vidole Viwili Katika Vidole Vya Allaah Haihitajii Kugusana Mfano mwingine wa pili ni Hadiyth: "Mioyo ya waja (binaadamu) iko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya ArRahmaan."106 Hadiyth hii ni Swahiyh. Iko katika "Swahiyh Muslim" katika mlango "al-Qadr" na imesimuliwa na 'Abdullaah bin 'Amr bin al-´Aasw. Salaf, Ahl-us-Sunnah, wanaifahamu Hadiyth hii kwa udhahiri wake (Dhwaahirul-Hadiyth). Wanasema kwamba mioyo ya watu iko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya Allaah (Ta´ala) kwa njia ya kweli (halisi). Tunathibitisha hilo kwa njia ile ile kama jinsi Mtume Wake (Swalla Allaahu 'alayhi wa sallam) Alivyovithitisha Kwake. Kwamba mioyo ya watu iko baina ya Vidole viwili katika Vidole vya Allaah, haihitajii kwamba (mioyo) inavigusa (Vidole vya Allaah) mtu akaelewa kwamba Hadiyth ina pantheism (Huluul) na matukio yake ikaja kuwa ufahamu wa kimakosa. Mwezi uko baina ya mbingu na ardhi, bila ya kugusa chochote katika hivyo. (Mlima wa) Badr uko baina ya Makkah na al-Madiynah ilihali kuna umbali mrefu kati yavyo. Hali kadhalika mioyo ya watu iko baina ya Vidole viwili vya Mwingi wa Rahmah kwa njia ya ukweli (halisi) na haihitajii kugusana wala pantheism107. Mwandishi: Imaam Muhammad bin Swaalih bin ´Uthaymiyn Chanzo: al-Qawaa´id al-Muthlaa, uk. 50-51 ´Aalam-ul-Kutub, 1406/1986 106 Muslim (2654), Ahmad (2/168), Ibn Hibban (902) na wengineo. http://en.wikipedia.org/wiki/Pantheism 107


Comments

Copyright © 2025 UPDOCS Inc.